غزل شمارهٔ ۲۱۴
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی عشق و دل‌باختگی شاعر نسبت به معشوق است. شاعر به زیبایی‌ها و ویژگی‌های محبوبش اشاره می‌کند و می‌گوید که نمی‌تواند از تاثیر او بر زندگی‌اش فرار کند. او بیان می‌کند که عشق و دوستی با معشوقش مقدر و قضای آسمانی است و نمی‌تواند آن را تغییر دهد. شاعر به قدرت چشم و ابروی معشوق اشاره می‌کند که او را به شدت تحت تاثیر قرار داده و نمی‌تواند از آسیب‌های عاشقانه‌اش بگریزد. همچنین شاعر می‌گوید که حتی با وجود تلاش برای دوری از معشوق، نمی‌تواند از جاذبه او بگذرد و به طور کلی، عشق او را به وضعیتی ناتوان و آسیب‌پذیر تبدیل کرده است.
نگارا از سر کویت گذر کردن توان؟ نتوانبه خوبی در همه عالم نظر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: ای زیبای من، آیا میتوان از کنار کوی تو گذشت؟ نمیتوان به خوبی در سراسر عالم نگاه کرد؟ نمیتوان.
چو آمد در دل و دیده خیالت آشنا بنشستز ملک خویش سلطان را بدر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: وقتی که خیالت در دل و چشم من آشنا میشود، آیا میتوانم سلطنت تو را از دل خود بیرون کنم؟ هرگز نمیتوانم.
مرا این دوستی با تو قضای آسمانی بودقضای آسمانی را دگر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: دوستی من با تو سرنوشت الهی بود و آیا میتوان سرنوشت الهی را عوض کرد؟ نميتوان.
چو با ابروی تو چشمم به پنهانی سخن گویداز آن معنی رقیبان را خبر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: زمانی که چشمم در پنهانی با ابروی تو رازگویی می‌کند، آیا میتوان به رقیبان این موضوع را اطلاع داد؟ یا اینکه نمیتوان؟
چو چشم مست خونریزت ز مژگان ناوک اندازدبجز جان پیش تیر تو سپر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: وقتی چشم شگفتانگیز و خیرهکنندهات با تیر مژگانش به من حملهور میشود، آیا میتوانم جز جانم چیزی را در برابر این تیر تو защищت کنم؟ نه، هرگز.
گرفتم خود که بگریزم ز دام زلف دلگیرتز تیر غمزهٔ مستت حذر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: من خودم را شناختم و فهمیدم که نمیتوانم از دام زلفهای دلگیر تو فرار کنم. آیا میتوانم از تیر نگاه پرشیفتهات دوری کنم؟ نه، نمیتوانم.
نگویی چشم مستت را، که خون من همی ریزدز خون بی‌گناه او را حذر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: چشم زیبای تو به قدری جذاب است که باعث میشود من به شدت آسیب ببینم. آیا میتوان از عشق و جذابیت این چشمهای بی‌گناه دوری کرد؟ تنها توانایی من این است که نتوانم از آنها دور شوم.
بگو با غمزهٔ شوخت، که رسوای جهانم کرد:به پیران سر عراقی را سمر کردن توان؟ نتوان
هوش مصنوعی: بگو با نگاه شمّاری و بازیگوشیاش، من را در چشم همه رسوا کرد: آیا میتوان سر بزرگترها را به سمر (خوشی) نشاند؟ نه، نمیتوان.