غزل شمارهٔ ۲۹۷
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف حال و هوا و زیبایی‌های افرادی می‌پردازد که در یک فضای عاشقانه و دلپذیر در حال خوشی و مستی به سر می‌برند. شاعر به تماشا و تأمل در میان جمعی می‌پردازد که از عشق بی‌خبرند و در شادی غرق شده‌اند. ایشان از رنگ و بوی هیچ چیز نمی‌گویند، بلکه فقط در این لحظات بیخودی و آشفتگی که نشانه‌ای از عشق است، خود را می‌یابند. شاعر در حین مشاهده به این نکته می‌رسد که در این دنیا تنها جسم آن‌ها وجود دارد و در بروزشان هیچ ملکا یا دنیایی را نمی‌بیند. در نهایت، زمانی که از او درباره حالش سؤال می‌شود، به سادگی از حال خود به عنوان یک مسکین و گدا یاد می‌کند.
سحرگه بر در راحت سراییگذر کردم شنیدم مرحبایی
هوش مصنوعی: صبح زود از در خانهای که آرامش بخش بود عبور کردم و صدای خوشامدگویی را شنیدم.
درون رفتم، ندیمی چند دیدمهمه سر مست عشق دلربایی
هوش مصنوعی: وارد جایی شدم و چند نفر را دیدم که همه در خوشحالی و سرخوشی ناشی از عشق و زیبایی غرق بودند.
همه از بیخودی خوش وقت بودندهمه ز آشفتگی در هوی و هایی
هوش مصنوعی: همه به خاطر عدم هوشیاری و آرامش خود احساس خوشبختی میکردند و از آشفتگی و سردرگمی در آرزوها و خواستههایشان رنج میبردند.
ز رنگ نیستی شان رنگ و بوییز برگ بی‌نوایی‌شان نوایی
هوش مصنوعی: از ویژگیهای ظاهری و فریبندهی دنیا، هیچ رنگ و بویی بهدست نمیآید و آنچه به نظر زیبا می‌رسد، به خاطر تهی بودن درونش، صدایی هم ندارد.
ز سدره برتر ایشان را مقامیورای عرش و کرسی متکایی
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که آن‌ها در مقام و مرتبهای بالاتر از سدره قرار دارند و جایگاهی فراتر از عرش و کرسی دارند. به عبارت دیگر، این افراد به حدی از عظمت و مقام رسیدهاند که فراتر از هر چیز شناخته شدهای قرار دارند.
نشسته بر سر خوان فتوتبهر دو کون در داده صلایی
هوش مصنوعی: در کنار سفره بزرگواری و نیکی، برای همه جهان صدایی وزیده شده است.
نظر کردم، ندیدم ملک ایشاندرین عالم، به جز تن، رشته‌تایی
هوش مصنوعی: با دقت نگاهی کردم و دیدم که در این دنیا تنها چیزی که از آن‌ها باقی مانده، تن آنهاست و هیچ چیز بیشتری نمیبینم.
ز حیرت در همه گم گشته از خودولی در عشق هر یک رهنمایی
هوش مصنوعی: ناامید و حیران از خودم گم شدم، اما در عشق، هر کس میتواند راهنما باشد.
مرا گفتند: حالی چیست؟ گفتم:چه پرسی حال مسکین گدایی؟
هوش مصنوعی: مرا پرسیدند حال و وضعیتت چگونه است؟ من پاسخ دادم: چه نیازی است به پرسش حال کسی که در فقر و تنگدستی به سر میبرد؟