بخش ۱ - سر آغاز
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از معشوق و عشق سخن می‌گوید و تمایل خود را برای ورود به عالم عشق و مستی بیان می‌کند. او از مطرب می‌خواهد تا نغمه‌ای حزین بزند و دلش را با یاد عشق زنده کند. شاعر به توصیف جذابیت و جمال معشوق می‌پردازد و نشان می‌دهد که انسان در آغاز زندگی به عشق تمایل دارد و در جستجوی زیبایی و صفا می‌باشد. در نهایت، عشق را به عنوان نیرویی قوی و جذاب توصیف می‌کند که انسان را از دنیا و قبح‌ها دور می‌کند و به آراستگی و زیبایی می‌کشاند.
مطربا، نغمهٔ حزین بر داریک زمانم دماغ جان تر دار
هوش مصنوعی: ای ساززن، یک لحظه نغمه‌ای غمگین بخوان تا روحم را تازه کنی و به آن زندگی ببخشی.
از نه آهنگ خردهٔ عشاقنغمه‌ای گو، ز پردهٔ عشاق
هوش مصنوعی: از نغمهها و احساسات عشاق سخن بگو و آهنگهای کوچک و زیبا را از دل آنها بشنو.
مردم از هجر دوست، یک دمه‌ایدل من زنده کن به زمزمه‌ای
هوش مصنوعی: ای مردم، از دوری محبوب به من زندگی دوبارهای بدهید، با نغمه‌ای دلنشین.
تا من اندر سماع عشق آیممجلس عاشقان بیارایم
هوش مصنوعی: من وقتی که در حال شنیدن و درک عشق هستم، مراسم وعشاق را با زیبایی تزئین و رونق میبخشم.
نفسی بگذرم ازین پس و پیشساعتی بنگرم به هستی خویش
هوش مصنوعی: در آینده زمانی را برای تأمل در زندگیام و بررسی وجود خودم اختصاص میدهم و از گذشته و آینده عبور میکنم.
چون که پی گم کنم ازین هستیراه یابم به عالم مستی
هوش مصنوعی: وقتی که در دنیا و واقعیت خود را گم کنم، میتوانم به دنیای سرخوشی و شادی برسم.
همچو مستان سماع برگیرمنعرهٔ شوق دوست درگیرم
هوش مصنوعی: مثل مستها، با شوق و شور به آواز دوست میپردازم و در این حال، شور و نشاطی عمیق را تجربه میکنم.
ساعتی همچو آرزومندانز اشتیاق حبیب در میدان
هوش مصنوعی: برای مدتی، مانند کسانی که به خاطر محبت محبوب خود اشتیاق دارند، در میدان حضور دارم.
مرغ بسمل صفت، زنم پر و بالوآیم از روزگار حال به قال
هوش مصنوعی: پرندهای که در شرایط دشواری قرار دارد و مانند مرغ بسمل بیقرار است، بال و پرم را میزنم و از وضعیت کنونی خود به سمت سخن گفتن میروم.
شرح عشق محب و حسن حبیببدهم یک به یک علی‌الترتیب:
هوش مصنوعی: من به تفصیل و به ترتیب درباره عشق و محبت و زیبایی معشوق صحبت خواهم کرد.
روز اول، چو جوهر انسانمایل عشق بود و خالی از آن
هوش مصنوعی: در آغاز خلقت، انسان به عشق میل طبیعی داشت و از آن خالی نبود.
واهب اصل آلتی بخشیدکه بدو نیک را ز بد بگزید
هوش مصنوعی: بخشندهی اصلی به او عطا کرده است که او بتواند خوب را از بد انتخاب کند.
در زمانه بدید تو بر توحسن با قبح و زشت با نیکو
هوش مصنوعی: در این دنیا زیبایی و زشتی همواره در کنار یکدیگر وجود دارند و ممکن است در هر زمانی یکی از آنها بیشتر به چشم بیاید.
گشت ناظر به صورت هر دوز صفا و کدورت هر دو
هوش مصنوعی: هر دو طرف را از نظر پاکی و آلودگی مشاهده کرد.
چون شد اندر دلش صفا غالبنشد او جز جمال را طالب
هوش مصنوعی: زمانی که در دل او صفا و روشنی پدید آمد، فقط زیبایی را خواست و هیچ چیز دیگری را طلب نکرد.
روی زیبا ز روی بد بگزیدبد نخواهد کسی، چو نیکو دید
هوش مصنوعی: کسی بد را انتخاب نخواهد کرد اگر زیبایی را ببیند.
هر کجا حسن دلربایی دیدچشم جانش همی درو نگرید
هوش مصنوعی: هر جا که زیبایی و جاذبهای وجود دارد، چشم دل او همواره به آن خیره میشود.
هر دمش کسوتی لطیف نمودهر زمانش ارادتی افزود
هوش مصنوعی: هر لحظه او لباس زیبایی به خود میپوشد و هر زمان به محبت و خواستنیاش افزوده میشود.
هر که عاشق به دیدهٔ جان شدگلخنی وار پیش سلطان شد:
هوش مصنوعی: هر کسی که با چشم دل به عشق نگریست، مانند باغی سرسبز و زیبا در حضور سلطانی بزرگ قرار گرفت.