غزل شمارهٔ ۲۱
هوش مصنوعی: این شعر درباره زیبایی و جذبه فوق‌العاده شخصی گوینده است. در این ابیات، شاعر به توصیف چشمان نرگس‌مانند و لب‌های شیرین و دل‌فریب او می‌پردازد و تأکید می‌کند که این زیبایی توانسته است دیگران را مجذوب خود کند. او همچنین به تاثیر زیبایی بر طبیعت و جهان اشاره می‌کند، مثلا شبنم و ابرهایی که به خاطر آن زیبایی تحت تأثیر قرار می‌گیرند. شاعر از حیرت و عشق خود می‌گوید و بیان می‌کند که این عشق باعث می‌شود از دین و عقل خود فاصله بگیرد. در نهایت، به گونه‌ای پیش‌بینی می‌کند که زیبایی این شخص بر هیچ چیز اثر ندارد و مرگ نیز نمی‌تواند این عشق و جذبه را تحت تأثیر قرار دهد.
یک نظر‌بازست نرگس چشمِ بیمارِ تراگل یکی از سینه‌چاکان است دستارِ ترا
هوش مصنوعی: در یک نگاه، نرگس چشم بیمار تو، همانند گل، یکی از عاشقانی است که در خدمت تو هستند و به خاطر تو گردنبند دستار تو را زینت میبخشند.
می کند شبنم‌گرانی بر عذارِ نازکتابر می‌بوسد زمین از دور گلزارِ ترا
هوش مصنوعی: شبنمهای سنگین بر صورت زیبا و نازک تو نشسته است و ابر از دور به زمین بوسه میزند، گویی در حال سرزنش گلزار توست.
خشک می آید به چشمش جلوهٔ آبِ حیاتهر که در مستی تماشا کرده رفتارِ ترا
هوش مصنوعی: هر کسی که در حالت مستی به تماشای تو نشسته، به نظرش حتی آب حیات نیز خشک و بیروح میآید.
سبز می‌گردد ز حیرت حرف در منقارشانطوطیان آیینه‌گر سازند رخسارِ ترا
هوش مصنوعی: طوطیهای آینهدار به خاطر شگفتی از سخنان تو، چهرهات را زیباتر میکنند و به رنگ سبز در میآیند.
از تماشای تو خورشیدست یک چشم پر آبچون تواند سیر دیدن دیده دیدارِ ترا؟
هوش مصنوعی: از تماشای تو، یک چشم مثل خورشید پر از اشک است. چطور میتواند به خوبی تو را ببیند در حالی که نمی‌تواند از دیدارت سیر شود؟
بس که می‌چسبد به هم کام و لب از شیرینی‌اشنَقل نتوان کرد گفتارِ شکربارِ ترا
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی دریافتی از احساس لذت و شیرینی ناشی از گفتوگو با شخصی خاص را بیان می‌کند. صحبتهای آن فرد آنچنان دلنشین و شیرین است که نمیتوان از آن بهراحتی سخن گفت یا وصف کرد. به نوعی، جذابیت و طراوت کلام او باعث می‌شود که انسان در آن لحظه غرق لذت شود.
تا چه در پیراهنِ گلهای بی خارَش بودنازِ مژگان است در سر، خارِ دیوارِ ترا
هوش مصنوعی: ناز و زیبایی چشمان او به اندازهای است که حتی در پیراهن گلهای بیخار او هم میتوان به آن پی برد. اما در عین حال، مانند خارهای دیوار تو نیز وجود دارد که همواره به یاد خالی بودن یا دردناک بودن میاندازد.
ساده می‌سازد ز جوهر، روشنی آیینه رانیست پروای خطِ شبرنگ، رخسارِ ترا
هوش مصنوعی: با استفاده از جوهر طبیعی، روشنایی آینه را به راحتی ایجاد می‌کند، اما به خطی تیره و مشخص توجهی ندارد، همانطور که به چهره تو اهمیت نمیدهد.
دستِ گلچین را ز حیرت پای خواب‌آلود ساختاحتیاجِ دور‌باشی نیست گلزارِ ترا
هوش مصنوعی: این بیت به معنای آن است که نیازی به دلنگرانی یا دوری از زیباییها نیست، زیرا حتی کسی که در تلاش است تا زیباییها را انتخاب کند، تحت تأثیر شگفتی و زیباییِ دور و برش قرار میگیرد و در حالت خواب‌آلود و غرق در اندیشه باقی میماند. در واقع، زیباییها برای خودشان وجود دارند و نیازی به تلاش مضاعف برای دیدن یا انتخاب آنها نیست.
آب می‌گردید در چشم ترازو گوهرشیوسفِ مصری اگر می‌دید بازارِ ترا
هوش مصنوعی: چشمان تو مانند آب در حال حرکتاند و اگر یوسف مصری این زیبایی را می‌دید، قطعا در پی فروش و به نمایش گذاشتن آن میرفت.
اهلِ دین را می‌برد از راه، زلفِ کافرتدر بغل چون رشته گیرد سبحه زنّارِ ترا
هوش مصنوعی: مردم دیندار را زلفهای تو که در آغوش دارند به بیراهه میکشاند، مانند اینکه دانههای تسبیحی که به هم بند آمده باشند.
کردم از دین و دل و هوش و خرد قطعِ نظرمن همان روزی که دیدم چشمِ عیارِ ترا
هوش مصنوعی: از روزی که نگاه زیبا و دل‌فریب تو را دیدم، دیگر توجهی به دین، دل و عقل و فهم خود نکردم.
مرگ نتواند عنانِ بی‌قراران را گرفتنیست زیرِ خاک آسایش طلبکارِ ترا
هوش مصنوعی: مرگ نمی‌تواند کسانی را که همیشه به دنبال آرامش هستند، از راه خود دور کند. زیر خاک نیز نمیتوان به آرامش دست یافت.
قابل قسمت شمارد نقطهٔ موهوم راهر که بیند در سخن لعلِ گهربارِ ترا
هوش مصنوعی: هر کسی که به نقطهٔ غیرواقعی توجه کند، در حقیقت ارزش سخن زیبای تو را نمیفهمد.
گردی از دور از نمکدانِ قیامت دیده استهر که صائب از تو نشنیده است گفتارِ ترا
هوش مصنوعی: هر کسی که حرفهای تو را نشنیده باشد، از دور به زشتی و عواقب قیامت پی می‌برد.