غزل شمارهٔ ۳۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف محبوبی می‌پردازد که هرچقدر از نظرها محجوب و پنهان است، اما همچنان جاذبه و زیبایی‌اش همه جا را می‌نوازد. شاعر به سختی می‌تواند عمق وجود محبوب را درک کند و می‌گوید که دیدگان عادی نمی‌توانند به حقایق جان او برسند. او به یگانگی و کمال محبوب اشاره می‌کند که از خصوصیات اوست و بیان می‌کند که این وجود کامل از حواس پنج‌گانه مستقل است. شاعر در نهایت به وجود وحدت و نظم در عالم اشاره می‌کند و می‌گوید که تنها خود محبوب می‌تواند در این دنیا جلوه‌گری کند و هیچ‌کس نمی‌تواند از این حقیقت جلوگیری کند. در نتیجه، بینش واقعی تنها می‌تواند عیب خود را ببیند و از دیدن زیبایی‌های محبوب ناتوان است.
گر‌چه محجوب از نظر کرده است بی‌جایی تراهمچنان جوید ز هر جایی تماشایی ترا
هوش مصنوعی: هرچند که از نظر پنهان شدهای، اما او هنوز هم در هر مکان، به دنبال زیباییها و جذابیتهای تو میگردد.
از لطافت فکر در کُنهِ تو نتواند رسیدچون تواند درک کردن نورِ بینایی ترا؟
هوش مصنوعی: از ظرافت و نازکی اندیشه نمیتوان به عمق وجود تو پی برد، چگونه میتوان نور بینایی تو را درک کرد؟
آنچنان کز دیدنِ جان است قاصر دیده‌هاپردهٔ چشمِ جهان‌بین است پیدایی ترا
هوش مصنوعی: چشمها به خاطر محدودیتهایشان نمی‌توانند به عمق جان پی ببرند؛ در واقع، پردهای که بر روی دید جهان است، باعث می‌شود که تو را به شکل ظاهری ببینند.
چون الف کز اتّصالِ حرف باشد مستقیمبر نیارد کثرتِ مردم ز یکتایی ترا
هوش مصنوعی: زمانی که الف به خاطر اتصال به حروف دیگر به طور مستقیم قرار میگیرد، تعداد زیاد مردم نمی‌تواند از یکتایی تو بکاهد.
می‌برم غیرت به هر کس می‌شود جویای توگر‌چه نتوان یافت می‌دانم ز جویایی ترا
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال تو میگردد، غیرت من را به همراه میبرد، حتی اگر نتوان او را پیدا کرد، می‌دانم که در جستجوی توست.
از حواسِ خمس مستغنی است ذاتِ کاملتلازمِ ذات است گویایی و بینایی ترا
هوش مصنوعی: وجود کامل تو نیازی به حواس پنج‌گانه ندارد، زیرا ذات تو خود به خود نیاز به سخن گفتن و دیدن دارد.
از دو فرمانده نگردد نظمِ عالم منتظمشاهدِ وحدت بود بس عالم‌آرایی ترا
هوش مصنوعی: اگر دو فرمانده وجود داشته باشد، نظم و ترتیب جهان به هم خواهد ریخت. مشاهده ی اتحاد و یکپارچگی، برای تو کافی است که عالم را به زیبایی بسازی.
شش جهت را می‌کنی از روی خود آیینه زارنیست از دیدارِ خود از بس شکیبایی ترا
هوش مصنوعی: تو به قدری شکیبا هستی که شش جهت را از وجود خود دور می‌کنی؛ این آیینه از دیدار خودت میسازد، اما از تحمل و صبوری توست که اینگونه به نظر میرسد.
هر دو عالم را کنی از جلوه‌گر زیر و زبرکیست تا مانع تواند شد ز خودرأیی ترا؟
هوش مصنوعی: اگر بخواهی تمام دنیا را به خاطر خودت تحت تاثیر قرار دهی، چه کسی می‌تواند مانع خودخواهیات شود؟
غیرِ عیبِ خویش دیدن، گر ز اهلِ بینشینیست صائب حاصلِ دیگر ز بینایی ترا
هوش مصنوعی: اگر انسان خودش را عاری از عیب ببیند و فقط به نقاط ضعف دیگران توجه کند، اگرچه از نظر بینش به جایی نرسیده باشد، در حقیقت هیچ دستاوردی از بینایی واقعی ندارد.