غزل شمارهٔ ۳۹۷
هوش مصنوعی: این شعر درباره ناتوانی انسان در برابر تلخی‌ها و بارهای زندگی است. شاعر از خداوند می‌خواهد که او را در این مسیر یاری کند و وزن سنگین مشکلاتش را سبک‌تر سازد. او به عیوب خود اشراف دارد و از خدا می‌خواهد که به او کمک کند تا هرچه بیشتر در خود نیکویی و خودشناسی بیابد. شاعر همچنین به شراب میخانه و لذت‌های زندگی اشاره می‌کند و از خدا خواستار این است که در این دنیای پر از غفلت و خواب آلودگی، او را بیدار و هوشیار نگه دارد. در نهایت، او به لذت‌های معنوی و شهود خداوندی اشاره دارد و می‌خواهد که از نعمت‌های الهی بهره‌مند شود.
مکن یارب گران در منتهای عمر گوشم راسبک زین بار سنگین ساز با این ضعف دوشم را
هوش مصنوعی: پروردگارا، در انتهای عمرم مرا در آنها سنگینبار مکن، گوشم را به خاطر این بار سنگین سبک نکن و این ضعف را از دوشم بر مکن.
گران کردن مروت نیست بار ناتوانان رابه فضل خویشتن تخفیف فرما ثقل گوشم را
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که نباید باعث زحمت دیگران شد و بهتر است که در کمک به افراد نیازمند پایمردی و جوانمردی را نشان دهیم. نویسنده از کسی می‌خواهد که با بزرگواری و لطف خود، تا حد امکان بار سنگین مشکلات را برایشان سبک کند.
چو من از عیب مردم دیده باریک بین بستمبه عیب خویش بینا کن دو چشم عیب پوشم را
هوش مصنوعی: زمانی که من به عیبهای دیگران با دقت و وسواس نگاه میکنم، ای کاش دو چشم عیبپوش برای خودم داشته باشم تا عیبهای خودم را هم ببینم.
مرا ذکر خفی تلقین کن از لطف نهان خودمکن بازیچه گفتار، لبهای خموشم را
هوش مصنوعی: از لطف پنهانت، در دلم یاد و ذکری نهان بنداز و از حرفهای بیهوده دوری کن، بگذار لبهای ساکتم آرام بمانند.
درین میخانه چون خم تا تن خاکی است پا بر جابه کام دل رسان یارب شراب خامجوشم را
هوش مصنوعی: در این میخانه، با وجود اینکه جسم من مثل خمی است که به زمین چسبیده، اما امیدوارم که خدایا، شراب خاموش و شادیبخش خود را به من برسانی.
ز بیهوشی عنان نفس سرکش می رود از کفمگردان زیر دست خواب غفلت، مغز هوشم را
هوش مصنوعی: زمانی که ذهن و احساساتت در بیهوشی و خواب غفلت فرو رفته، مراقب باش که کنترل نفس و رانههای درونیات را از دست ندهی. این بیتوجهی ممکن است باعث شود که خودت را در دنیای بیخبر و سرکش رها کنی.
نصیب حق شناسان ساز شهد گفتگوی منمگردان رزق کافر نعمتان دهر، نوشم را
هوش مصنوعی: ای کاش سهم حقشناسان را از شیرینی گفتار من باز نگیری، زیرا من هیچ نیازی به نعمت‌های دهر ندارم.
حبابی چون کشد بر سر محیط بیکرانی را؟به خورد باده ظرفی ده دل خونابه نوشم را
هوش مصنوعی: اگر حبابی بر روی دریای وسیع و بیکران بماند، چه تاثیری میتواند بگذارد؟ به من ظرفی بده تا دلتنگیام را با شرابی که در آن است بنوشم.
ز سردی های دوران نیست صائب بر دلم بارینه آن دیگم که مانع گردد آب سرد، جوشم را
هوش مصنوعی: صائب بر این باور است که سردیهای زندگی نمیتواند مانع از شعلهور شدن احساسات و شور و هیجانات او شود. او به نوعی به خود میگوید که مانند دیگی نیست که بخواهد آب سرد موجب خاموشی او شود؛ بلکه همچنان در حال جوشیدن و فعالیت است.