غزل شمارهٔ ۶۸۱
هوش مصنوعی: این شعر با موضوعاتی چون عشق، درد و ندامت همراه است. شاعر به اهمیت کتاب و دانش اشاره می‌کند و از کسانی که از این نعمت بهره نمی‌برند، انتقاد می‌کند. به تدریج پیشرفت روحی و پختگی دل را توصیه می‌کند و پیامی در مورد لطافت احساسات انسانی و احترامی که به جگر سوخته عشق باید گذاشت، ذکر می‌کند. همچنین به ناپایداری عمر و دنیا اشاره می‌کند و تأکید دارد که نور و آفتاب همیشه ادامه دارند، هرچند که زندگی ممکن است مشکلاتی به همراه داشته باشد. شاعر به زیبایی لب و قدرت عشق از طریق نوشیدنی یاد می‌کند و در نهایت تأکید بر اهمیت هوشیاری و بیداری در برابر خواب و غفلت می‌کند. پایان شعر به بی‌رحمی دنیا اشاره دارد که چگونه نور و زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
هر کس نکرده در گرو می کتاب رانگرفته است از گل کاغذ گلاب را
هوش مصنوعی: هر کسی که در پی علم و دانش نیست، نمیتواند به راستی از زیبایی و معانی عمیق آن بهرهمند شود. کاغذ و گلهای زیبا، بدون محتوا و معنا، تنها زینتهایی بیفایدهاند.
دل را ز درد و داغ به تدریج پخته کنهشدار خامسوز نسازی کباب را
هوش مصنوعی: دل را کمکم با درد و زخم آشنا کن تا اینکه مثل کباب در آتش نسوزد و سوختگی نداشته باشد.
شرمی بدار از جگر آتشین ماتا چند چون گهر به گره بندی آب را؟
هوش مصنوعی: از درد و رنجی که در دل داریم شرم کن، تا کی مثل گوهر در آب به شکل بسته و پنهان باقی بمانیم؟
روشندلان ز مرگ محابا نمی کنندنور از زوال کم نشود آفتاب را
هوش مصنوعی: روشندلان از مرگ نمی ترسند، زیرا نور و روشنی با زوال و پایان از بین نمیرود، همانطور که آفتاب هیچگاه کم نمیشود.
عمر دوباره مسئلت آنها که می کنندگویا ندیده اند جهان خراب را
هوش مصنوعی: افرادی که درخواست طول عمر میکنند، به نظر میرسد که جهان پر از خرابی و فساد را ندیدهاند.
دست از هوا بشوی که ترک هوای پوچدر یک نفس رساند به دریا حباب را
هوش مصنوعی: دست از آرزوها و خیالات بیهوده بردار، زیرا که رهایی از این افکار بیمعنا بهراحتی میتواند به شناختن و درک عمیقتر از زندگی منجر شود.
روی سیه به اشک ندامت شود سفیدباران برآورد ز سیاهی سحاب را
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر کارهای بدش حسرت و ندامت داشته باشد، اشک او مانند بارانی میشود که تیرگی دلش را از بین میبرد و به روشنی میانجامد.
از خط ملاحت لب میگون او فزودشور از نمک زیاده شود این شراب را
هوش مصنوعی: از زیبایی و جذابیت لبهای او به قدری شوق و هیجان افزوده میشود که با اضافه شدن نمک، طعم این شراب هم بیشتر و دلچسبتر میگردد.
هر صبح و شام، غیرت آن حسن بی زوالخون از شفق کند به جگر آفتاب را
هوش مصنوعی: هر صبح و شب، غیرت آن جوانی که هرگز از بین نمیرود، مثل خون روییدنی است که خورشید را دچار زخم می‌کند.
بس نیست چشم نرم ترا پرده های خواب؟کز مخمل دو خوابه کنی رخت خواب را
هوش مصنوعی: آیا کافی نیست که چشمان ملایمت پردههای خواب را به حرکت درآورند؟ تو میتوانی رخت خواب را از مخملی دو رنگ بسازی.
آرد برون چو تیر خدنگ از کمان سختامید خاکبوس نهال تو آب را
هوش مصنوعی: وقتی تیر امید از کمان بیرون میآید، به مانند خاکی که به پای درخت تو ریخته میشود، آبی که برای آن درخت لازم است نیز فراهم میشود.
صائب کجا به ذره ما رحم می کند؟گردون که خاکمال دهد آفتاب را
هوش مصنوعی: صائب، چه کسی به ما که ذرهای بیش نیستیم رحم می‌کند؟ آیا آفتاب هم بر گردون، که خاک را به خود میمالد، رحم خواهد کرد؟