غزل شمارهٔ ۶۹۵
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی و ویژگی‌های خاص فردی می‌پردازد که در آن به اشاره‌هایی به عشق، درد و رنج دل اشاره شده است. شاعر با کلمات زیبا و تمثیل‌های دلنشین، از چشمان آن معشوق، لبخند، و زیبایی‌هایش صحبت می‌کند. همچنین به اشاراتی دربارهٔ ستم و ظلم نیز اشاره شده و به این نکته پرداخته می‌شود که ظلم در نهایت گریبان‌گیر ظالم می‌شود. در نهایت، شاعر به امید درمان دردها و رنج‌ها با وجود تمام تلخی‌ها اشاره می‌کند و از ملاحظات عاشقانه و انسانی سخن می‌گوید.
خط تلخ ساخت آن دهن همچو قند رااین مور برد چاشنی نوشخند را
هوش مصنوعی: آن خط زیبا و تلخی که در دهان او نقش بسته، شبیه به قند است. این مور هم طعم خوش لبخند او را می‌برد.
زنگار می‌برد بُرش از تیغ آبدارخط می‌کند رحیم نگاه کُشند را
هوش مصنوعی: زنگاری که بر روی تیغ تیز نشسته است، از بین میرود و نگاه رحیم نقش زیبایی بر آن میزند.
ریزد ز دیده‌اش گهر سفته بر زمینهر کس که دید آن مژه‌های بلند را
هوش مصنوعی: چشمان کسی که مژه‌های بلند دارد، همچون گوهری درخشان اشک میریزد بر زمین. هر کسی که آن مژهها را ببیند، تحت تأثیر زیباییاش قرار میگیرد.
خون‌های خفته، دیدهٔ بیدار فتنه استجولان مده به خاک شهیدان سمند را
هوش مصنوعی: خونهایی که همچنان در دل زمین خوابیدهاند، بیدار و آگاه به فساد و مشکلات جامعه هستند. از این رو، اجازه ندهید که نیروهای بیمسئولیت و فریبکار، به آرامش و امنیت شهیدانی که جانشان را فدای سرزمین کردهاند، آسیب برسانند.
خواهد به ناله‌ای دل ما را نواختنآن کس که ساخت مطرب آتش سپند را
هوش مصنوعی: کسی که سازندهی مطرب آتشین است، دل ما را به ناله‌ای نوازش خواهد کرد.
کام محیط را نکند تلخ، آب شورتأثیر نیست در دل عشّاق پند را
هوش مصنوعی: طعم تلخ زندگی نمیتواند محبت و عشق را بر هم بزند، چون دل عاشقان تحت تأثیر سختیها و مشکلات قرار نمیگیرد.
دارد زمین سوخته خطّ مسلّمیپروای داغ نیست دل دردمند را
هوش مصنوعی: زمین سوخته نشاندهندهٔ مصیبت و زحمت است، اما هیچکس به عذاب دلهای پر درد اهمیت نمیدهد.
دریا بغل گشاده به ساحل نهاد رویدیگر کدام سیل گسسته است بند را؟
هوش مصنوعی: دریا به ساحل نزدیک شده و صورتش را به آن سمت گذاشته است. حالا چه سیلابی باعث شده است که این بندها شکسته شوند؟
ظالم به ظلم خویش گرفتار می‌شوداز پیچ و تاب نیست رهایی کمند را
هوش مصنوعی: ظالم با کارهای نادرستش گرفتار عواقب خود می‌شود و هیچ راهی برای فرار از مشکلاتی که به وجود آورده، ندارد.
آسوده است نفس سلیم از گزند دهربیم از سگ شبان نبود گوسفند را
هوش مصنوعی: نفس پاک و آرام سلیم از آسیبهای روزگار در امان است و گوسفند از خطرات شبان خود هیچ نگرانی ندارد.
مردان ز راه درد به درمان رسیده‌اندصائب عزیزدار دل دردمند را
هوش مصنوعی: مردان از طریق تجربه و رنج به راه حلها و درمانها دست یافتهاند، ای صائب، تو باید به دلهایی که دردی دارند، توجه کنی.