غزل شمارهٔ ۸۹۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به زیبایی‌های جوانی و لزوم بهره‌برداری از آن در زمان مناسب تأکید می‌کند. او با اشاره به باده و لذت جوانی، هشدار می‌دهد که باید از فرصت‌ها استفاده کرد، زیرا زمان جوانی هرگز برنمی‌گردد. همچنین، از اهمیت حضور در لحظات شاد و زنده بودن در بهار و زندگی می‌گوید و با استعاره‌هایی مانند صدای بلبل و گل‌ها، بر لذت‌های گذرا و زیبایی‌های زندگی تأکید می‌ورزد. شاعر به عارفان یادآوری می‌کند که نباید غرق در دنیا شوند و باید از فرصتی که فصل بهار و جوانی به آن‌ها می‌دهد، بهره ببرند و خواب و تنبلی را کنار بگذارند.
نکند باده شب، سوختگان را سیرابتشنه در خواب شود تشنه تر از خوردن آب
هوش مصنوعی: شاید در دل شب، نوشیدنی ها بیفزایند و کسانی را که در حال سوختناند، بیشتر از قبل تشنه کنند، حتی در خواب.
پیش از آن دم که کند خون شفق را شب مشکهمچو خورشید برافروز رخ از باده ناب
هوش مصنوعی: قبل از آنکه آسمان سرخ شفق را به شب تیره تبدیل کند، خورشید مانند بر افروختن رخسار خود از شراب ناب، میدرخشد.
در بهاران مشو از باده گلگون غافلکه ز هر لاله در آتش بودش نعل شتاب
هوش مصنوعی: در بهار، از نوشیدن شراب قرمز غافل نشو، زیرا از هر لالهای که در آتش شکوفا میشود، شتاب و سرعت احساس میشود.
به جوانی نتوانی چو رسیدن، باریجهد کن عهد جوانی جهان را دریاب
هوش مصنوعی: وقتی به جوانی میرسی، از فرصت‌ها استفاده کن و تلاشت را برای درک زیبایی‌های دنیا به کار ببر.
به جوانی نتوانی چو رسیدن، باریجهد کن عهد جوانی جهان را دریاب
هوش مصنوعی: وقتی به سن جوانی میرسی، نمیتوانی مثل گذشته دوباره جوانی را به دست آوری، پس کوشش کن و از فرصتهای دوران جوانی بهره‌برداری کن تا بتوانی از زندگی بهرهمند شوی.
تا توان نغمه سیراب شنید از بلبلمشنو زمزمه خشک نی و چنگ و رباب
هوش مصنوعی: هرگز صدای بلبل را بشنو و از نغمههای او لذت ببر، زیرا او همواره سیراب و شاداب است. به صدای موسیقیهای خشک و بیاحساس نی، چنگ و رباب اعتنا نکن، چرا که آن‌ها نمیتوانند احساسات واقعی را منتقل کنند.
هر چه داری گرو باده کن ایام بهاردر خزان از گرو باده برآور اسباب
هوش مصنوعی: هر چه داری را در این روزهای خوش و سرسبز به می و خوشی اختصاص بده و وقتی که روزهای سخت و سرد میرسد، از این داراییها بهرهمند شو.
تا بود نغمه بلبل، مشنو ساز دگرتا بود دفتر گل، روی میاور به کتاب
هوش مصنوعی: تا زمانی که صدای بلبل گوشنواز است، به سراغ ساز دیگری نرو. تا وقتی که گل در باغ است، نباید به سراغ صفحات کتاب رفت.
با نفس سوختگی لاله برآمد از سنگبه کدورت چه فرو رفته ای، ای خانه خراب
هوش مصنوعی: با وجود درد و رنجی که لاله (گل) از سوختگی دارد، باز هم از دل سنگ بیرون آمده است. اما تو، ای بیخانمان، چرا اینقدر دلمرده و غمگین هستی؟
شور بلبل نمکی نیست که دایم باشدنمکی چند ازین شور بیفشان به کباب
هوش مصنوعی: آواز و شور بلبل هیچگاه پایدار نیست، بنابراین فقط اندکی از این شور و نشاط را به کباب اضافه کن و از آن لذت ببر.
عارفان غافل از افسانه دنیا نشوندبلبلان را نکند صبح بهاران در خواب
هوش مصنوعی: آگاهان از حقیقت زندگی، به فریبندگی دنیا دچار نمیشوند. مانند بلبلانی که در صبح بهاری، در خواب نمیمانند و از زیباییها غافل نمیشوند.
نوبت خواب به شب های دی افکن صائبکه حرام است درین فصل به بیداران خواب
هوش مصنوعی: بهتر است در این شبهای سرد دی، خواب را به تأخیر بیندازیم، چرا که در این فصل، خوابیدن برای بیدارانی که در حال آگاهی هستند، ناپسند است.