غزل شمارهٔ ۹۱۸
هوش مصنوعی: این شعر به تفکر در مورد غفلت انسان از زیباییها و معنای بیداری در صبح و اهمیت شب میپردازد. شاعر به یادآوری اهمیت صبح و روشنی آن در مقابل شب میپردازد و به مخاطب هشدار میدهد که غفلت از بیداری میتواند انسان را از درک رحمت و فیض الهی دور کند. او به توصیف زیباییها و برکات صبح میپردازد و به تأمل در شب و خوابهای انسانها اشاره میکند. همچنین، شاعر بر لزوم عمل در زمان مناسب تأکید دارد و یادآوری میکند که غفلت از این فرصتها ممکن است به از دست رفتن برکات منجر شود. در کل، شعر دعوت به بیداری و استفاده از زمان برای نزدیک شدن به خدا و درک لطافتهای زندگی است.
صبح گشادهروی بوَد در حجاب شبچون باد، سرسری مگذر از نقاب شب
هوش مصنوعی: صبح با چهرهای زیبا و دلنشین، مثل بادی که به آرامی میوزد، در پشت پرده شب پنهان است. از آنچه که شب به پوشش خود در آورده، به سادگی عبور نکنید و آن را نادیده نگیرید.
از صبح تا دو موی نگردیده، آب دهچشمی چو انجم از رخ ِ پر آب و تاب شب
هوش مصنوعی: از صبح تا دورهای که موهایش حالت نگرفته، گویی چشمانش مانند ستارهها از چهرهاش درخشندگی خاصی دارد.
هنگام صبح را به شکر خواب مگذرانکز روشنی است این دو نفس انتخاب شب
هوش مصنوعی: صبح را با شکر و شادمانی بگذران، زیرا شب و روشنی روز دو نفس زندگیاند که یکی از آنها را برگزیدهای.
در پیش قهرمان خدا سجده واجب استگردن مکش ز طاعت مالک رقاب شب
هوش مصنوعی: در برابر قهرمان خدا، سجده و اطاعت واجب است و نباید از فرمان مطیع بودن سرپیچی کرد.
خواهی شود شکار تو وحشیغزالِ فیضچین کن کمند مشکین از پیچ و تاب شب
هوش مصنوعی: اگر میخواهی دلباخته این وحشیغزال زیبا شوی، باید با دقت و هنر خاصی، دام سیاه را از پیچ و خم شب تار بسازی تا آن را به دام بیاندازی.
از شمع یاد گیر، که جز اشک و آه نیستجنس دگر ز عالم اسباب، باب شب
هوش مصنوعی: از شمع یاد بگیر که او فقط اشک و آه دارد و در دنیای اسباب و وسایل، چیزی جز شب وجود ندارد.
ابر سیاه، حامل باران رحمت استتخمی به خاک کن به امید سحاب شب
هوش مصنوعی: ابرهای تیره، نشانهای از باران رحمت الهی هستند. بذرهایی را در زمین بکار به امید آنکه باران شب، آنها را سیراب کند.
از مشرق جگر نفس آتشین برآرکز آهِ شعلهبار بوَد آفتاب شب
هوش مصنوعی: از سمت شرق، حرارت و شعلههای زندگی را برآورده کن که این آتش سوزان، مانند نور خورشید در شب است.
ریحان خلد نیست سزاوار هر سفالهر مردهدل چگونه شود کامیاب شب؟
هوش مصنوعی: ریحان در بهشت نیست و هر سفالی شایستهی آن نیست. یک انسان بیاحساس چطور میتواند در شب به کامیابی برسد؟
بردار سر ز خواب ازان پیشتر که صبحتیغ ِ جگرشکاف کشد از قراب شب
هوش مصنوعی: قبل از آنکه صبح از دل شب بیرون بیاید و تیغی بر جگر حیات زند، بیدار شو و از خواب برخیز.
تا ره بری به حسن رقمهای این کتابز انجم نظاره کن رقم انتخاب شب
هوش مصنوعی: برای هدایت به زیبایی، نوشتههای این کتاب را مانند ستارهها تماشا کن و شب را به انتخاب خود بگذرانی.
در مغز هرکه سوختهاست از فروغ روزریحان خلد را نبود آب و تاب شب
هوش مصنوعی: هر کس که در دلش شوق و نور روز را ناکام مانده، زندگی شبانگاهی و لذتهای بهشتی را درک نخواهد کرد.
در خواب هر شبی که به غفلت کنند روزدر چشم ِ زندهدل نبود در حسابِ شب
هوش مصنوعی: هر شبی که مردم به غفلت و خواب میافتند، روزی در نظر کسی که دل زنده و بیدار دارد، در حساب شب نمیآید. به عبارت دیگر، زندگی و روزها فقط در لحظات آگاهی و بیداری ارزش دارند.
در دیدهای که پردهٔ غفلت حجاب بستاز صبح عید بیش بود فتح باب شب
هوش مصنوعی: در چشمی که غفلت پرده انداخته، از ابتدای عید بیش از همیشه از شب به بیداری و آگاهی دست پیدا میشود.
بی آفتابِ رو نبود زلف عنبرینزنهار پشت دست مزن بر نقاب شب
هوش مصنوعی: زلفهای خوشبو و زیبای او در نور آفتاب نمایان نمیشود. پس، به هیچوجه بر چهره شب و پرده راز او دست نزن.
از نور طاعتش ننمودی سفید رویفردای رستخیز چه گویی جواب شب؟
هوش مصنوعی: اگر در نور عبادتش از خود نوری نشان ندادهای، در روز قیامت که روز رستاخیز است، چه پاسخی برای شب و تاریکی خواهی داشت؟
چون شب به خوابْ صرف مکن فیض صبح راغافل مگرد از نفس انتخاب شب
هوش مصنوعی: وقتی شب را به خواب میگذرانی، از زیبایی صبح غافل مشو و هر لحظه انتخاب کن که چگونه شب را سپری کنی.
هر کار را به وقت ادا کن که خواب روزنگرفت پیش دیدهوران جای خواب شب
هوش مصنوعی: هر کاری را باید در زمان مناسب خود انجام بدهی، زیرا در زمان روز نمیتوان خواب را غافلگیرانه و بدون توجه به بیداری دیگران تجربه کرد. خواب شب جای خود را دارد و نباید در روز به رخوت و بیتوجهی دچار شد.
در هیچ نقطه نیست که صد نکته درج نیستچون خامه سرسری مگذر از کتاب شب
هوش مصنوعی: در هر نقطهای از این دنیا نکات زیادی وجود دارد که معمولاً overlooked میشوند، اما باید با دقت به آنها توجه کرد و فقط به طور سطحی از کنار آنها نگذشت.
در شب مبین به چشم حقارت که آفتابباشد چو بیضه در ته بال غراب شب
هوش مصنوعی: در شب، به سادگی نمیتوان به حقیقت نگریست. چنانچه خورشید در دل شب، مانند تخم پرندهای در انتهای بال کلاغی پنهان باشد، نمیتوان آن را با دیدی حقيرانه مشاهده کرد.
گر در رکاب روز زند قطرهٔ آفتابانجم رود به خیل و حَشَم در رکاب شب
هوش مصنوعی: اگر روزی در کنار خورشید، دانهای از نور آن به همراه گروهی از ستارهها و همراهان شب به حرکت درآید، تمام زیباییها و جلوههای این عالم در آن رکاب و همراهی تجمع خواهد کرد.
در بارگاه روز بود بار عام، عامجز خاص نیست محرم عالیجناب شب
هوش مصنوعی: در آفتاب روز، همه به راحتی میآمدند، اما در کنار مقام و جایگاه بالا، تنها افراد خاصی میتوانستند به محفل شب نزدیک شوند.
فرش است نور فیض درین قبههای نورغافل مشو ز قلزم زرین حباب شب
هوش مصنوعی: بیندیش که در این فضای نورانی، نعمت و فیض گسترده است. به آرامش و زیبایی این قبههای نور توجه کن و در دریاچهٔ زربابی شب غافل نمان.
تا باد صبح طی ننموده است این بساطبرخیز و همتی بطلب از جناب شب
هوش مصنوعی: قبل از اینکه صبح بیاید و روز آغاز شود، سریعاً بلند شو و تلاشی برای رسیدن به مقاصدت بکن، چرا که شب هنوز در دسترس است.
بی چشم تر چو شمع مکن راست قد که هستاز اشک تلخ سوختهجانان گلاب شب
هوش مصنوعی: تا وقتی که بیچشم و بیپروایی مانند شمع ایستادهای، خود را راست نکن، چرا که از اشکهای تلخ دلشکستگان، شبها مانند عطر گل، پخش میشود.
خام است در شریعتِ روشندلان عشقپروانهوار هر که نگردد کباب شب
هوش مصنوعی: عشق در دست افرادی که درک روشنی از دین دارند، به مانند پروانهای است که به دور شمع میچرخد. کسی که در این مسیر حرکت نکند، مانند کبابی است که در شب پخته میشود و گویی از نور و گرما بیبهره است.
بر فیض کیمیای شب تیره شاهد استخون شفق که مشک شد از انقلاب شب
هوش مصنوعی: در شب تار، نوری دلانگیز وجود دارد که دلیل آن خون شفق است؛ چون این نور به گونهای به نظر میآید که مانند مشک در تلاطم شب تبدیل شده است.
چشم ستاره میپرد از شوق آه توچشم سیهدلِ تو همان مست خواب شب
هوش مصنوعی: چشمان ستاره با شوق آه تو به آسمان میپرد، اما چشمان تو که غمگین و سیاه است، همچنان در خواب شب غرق شدهاند.
در دیدهای که نیست چو مجنون غبار عقلباشد سیاه خیمه لیلی، جناب شب
هوش مصنوعی: در چشمی که از عشق بیخبر است، عقل مانند غبار میماند و تاریکی شب مانند خیمهای است که لیلی، معشوقه مجنون، در آن قرار دارد.
چندان که دل سیاه نماید شراب روززنگ از دل سیاه زداید شراب شب
هوش مصنوعی: هرچقدر که دل انسان تاریک و غمگین باشد، نوشیدن شراب در روز میتواند آن تیرگی را از دل دور کند. همچنین، شراب در شب نیز میتواند به همین شکل تاثیرگذار باشد.
شستند ز اشک، زندهدلان روی خود چو شمعتو وقت صبح روی نشُستی ز خواب شب
هوش مصنوعی: گفته شده که زندهدلانی که اشک میریزند، صبح که میشود، مانند شمع بیدار میشوند و چهرهشان را از خواب شب پاک میکنند.
در چشم نرم توست اگر پردههای خوابریزد نمک به دیده من ماهتاب شب
هوش مصنوعی: چشمان لطیف تو اگر خواب را کنار بزند، اشک من به مانند نمک در شب روشن خواهد شد.
در دیده ستارهشناسان اشارهای استهر ماه نو به جلوه پا در رکاب شب
هوش مصنوعی: هر ماه نو برای ستارهشناسان نشانهای است که به زیبایی خود در کنار شب میدرخشد.
با یک جهان گشاده نظر چون ستارگانبستی چگونه چشم تو غافل ز خواب شب؟
هوش مصنوعی: چطور میتوانی با چشمانت از خواب شب غافل شوی در حالی که یک جهان پر از نگاههای باز و مانند ستارگان در دسترس است؟
چون خون مرده، تنزدی از خواب زیر پوستمشکین نساختی نفس از مشک ناب شب
هوش مصنوعی: خوابیدی و بیخبر از دنیای بیرون هستی، مانند خودی که بیتفاوت و سرد است. در این تاریکی و سکوت شب، نفس تو مانند بوی خوش مشک، لطیف و مطبوع نیست.
از شب به روی من در توفیق وا شدهاستصائب چگونه دست کشم از رکاب شب؟
هوش مصنوعی: در دل شب، لطف و رحمت خداوند بر من فرود آمده است. صائب، چگونه میتوانم از این نعمت و حمایت که در تاریکی شب به من رسید، فاصله بگیرم؟