غزل شمارهٔ ۹۵۰
هوش مصنوعی: این شعر به موضوعاتی مانند فقر، بی‌هویتی و ضعف اجتماعی اشاره دارد. شاعر از خجالت به خاطر تهیدستی سخن می‌گوید و سر به زیر انداختن را نشانهٔ ذلت می‌داند. او معتقد است که تنها چیزی که برایشان مانده بیخودی است و خودفروشی نیز به نوعی به تجارت آنها تبدیل شده است. شاعر به ناتوانی انسانی در برابر حوادث و مشکلات اشاره می‌کند و می‌گوید که اگر ما به درستی عمل می‌کردیم، اکنون وضعیت بهتری داشتیم.
او از زنگارهایی که بر روی آینهٔ زندگی نشسته حکایت می‌کند و می‌گوید اگر گلشن آرا نامه سربسته‌ای نداشت، زیبایی های بیشتری را می‌دیدیم. در نهایت، شاعر به سبکی و عدم وابستگی در آشنایی‌ها می‌پردازد و از تداوم تحمل سختی‌ها با وجود نرمی و فشاری که بر آنهاست، سخن می‌گوید. این شعر به نوعی انتقاد از وضعیت اجتماعی و انسانی عصر خود دارد و بر مشکلات و چالش‌هایی که مردم با آن مواجه‌اند، تأکید می‌کند.
از تهیدستی ز بی برگان خجالت کار ماستسر به زیر انداختن چون بید مجنون بار ماست
هوش مصنوعی: از فقر و بیپولی شرمنده هستیم، ما باید سرمان را پایین بیندازیم و مانند بیدی که در انتهای خیابان قرار دارد، بار سنگینی را تحمل کنیم.
پیش ما جز بیخودی دیگر متاعی باب نیستخودفروشی بنده بی صاحب بازار ماست
هوش مصنوعی: در نزد ما هیچ چیز دیگری جز دیوانگی ارزش ندارد. خود را فروختن بندهای در بازار ماست که صاحب ندارد.
این که از ما دست سیلاب حوادث کوته استنیست از گردنکشی، از پستی دیوار ماست
هوش مصنوعی: اینکه بلاها و مشکلات نمیتوانند ما را درهم بشکنند، به خاطر جسارت و خودخواهی ما نیست، بلکه به خاطر ضعف و ناپایداری دیوار دفاعی ماست.
پنبه برمی گیرد از مینا می پر زور مامهر خاموشی سپند گرمی بازار ماست
هوش مصنوعی: پنبه از مینا گرفته میشود، ما با قدرت به آرامش و سکوت نائل میشویم. عشق و محبت ما مانند آتش در بازار پر رونق زندگی میسوزد.
پیش ازین گر زنگ از دل می زدودند، این زماندیدن آیینه رویان جهان زنگار ماست
هوش مصنوعی: اگر قبل از این زنگار دل را می زدودند، اکنون دیدن چهره زیبای جهان، زنگار وجود ماست.
گلشن آرا را سواد نامه سربسته نیستورنه آن گل پیرهن در غنچه منقار ماست
هوش مصنوعی: گلشنآرا نمیتواند اطلاعاتش را در یک نامه پنهان کند، زیرا آن گلی که زیباست، در واقع در دل من وجود دارد و به آن تعلق دارد.
نقش پای ما نگردد بار بردوش زمینخار را خون در دل از شوق سبکرفتار ماست
هوش مصنوعی: نقش پا و اثر ما بر زمین باعث نمیشود که زمین از تحمل نامرادیها و سختی‌ها خسته شود. احساساتی عمیق و شگرف به خاطر شادمانی و سبکی رفتار ما در دل ما وجود دارد.
شب به چشم ما نسازد روز روشن را سیاهکلبه ما را چراغ از دیده بیدار ماست
هوش مصنوعی: شب، روز روشن را برای ما تیره نمیکند، چرا که نور چشم ما به کلبهمان روشنی میبخشد.
گوشه گیری را به چشم خلق شیرین کرده استخال مشکینی که در کنج دهان یار ماست
هوش مصنوعی: خاکساری و گوشهگیری را به زیبایی نشان میدهد، و این زیبایی ناشی از خال مشکینی است که در گوشه دهان معشوق ما قرار دارد.
چون سبو در آشنایی ها گرانجان نیستیمزود می گردد سبک، دوشی که زیر بار ماست
هوش مصنوعی: ما مثل سبویی هستیم که در میان آشنایان ارزش چندانی نداریم. به همین خاطر، به سرعت سبک میشویم. این سبک شدن به این معناست که دوشی که زیر بار ماست، دیگر برای ما سنگینی نمیکند.
گرچه ما از چرب نرمی مومیایی گشته‌ایمهر که را دیدیم صائب در شکست کار ماست
هوش مصنوعی: با اینکه ما به خاطر لطافت و نرمیامان مانند مومیایی شدهایم، اما هر کسی را که دیدیم، صائب در شکستها و ناتوانیهای ماست.