غزل شمارهٔ ۱۰۲۴
هوش مصنوعی: این شعر به نقد تلاش‌های بی‌فایده برای جمع‌آوری مایات دنیوی و نشان دادن بی‌نتیجه بودن این تلاش‌ها می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره دارد که چیزهایی که نمی‌توان با خود به آن‌ها برد، ارزش جمع‌آوری ندارند. بینش عارفانه، نگاه واقعی و خالص به دنیا را می‌طلبد و خودستایی و چشمداشت به دنیا را بی‌فایده می‌داند. همچنین، گریه بر کسانی که از دنیا رفته‌اند یا توقع از امور غیرممکن، همه نشانی از ناتوانی در درک حقیقت و واقعیت‌های زندگی است. در کل، مضمون اصلی شعر به بی‌فایدگی تلاش‌های مادی و اهمیت نابود نشدن حقیقت و واقعیت‌ها است.
سعی در تحصیل اسباب جهان بی حاصل استآنچه نتوان برد با خود، جمع آن بی حاصل است
هوش مصنوعی: تلاش برای به دست آوردن ابزارهای دنیوی بی فایده است؛ چرا که آنچه نمی‌توان با خود برد، جمعآوریاش بیثمر و بی‌فایده است.
نیل چشم زخم می باید سعادتمند راشکوه کردن ای هما از استخوان بی حاصل است
هوش مصنوعی: بهتر است سعادتمند از چشمان حسود و بدخواه شکایت نکند، زیرا این کار مانند ابراز نارضایتی از چیزهایی است که هیچ ارزش و فایدهای ندارند.
می نماید هر چه هست آیینه از زیبا و زشتخودستایی در حضور عارفان بی حاصل است
هوش مصنوعی: هر چیزی که وجود دارد، مانند آینهای است که زیبایی و زشتی را نشان میدهد. اما این خودستایی در مقابل عارفان نتیجهای ندارد و بی‌فایده است.
خاک در چشم توقع زن که در ایام مادولت بیدار چون خواب گران بی حاصل است
هوش مصنوعی: در انتظار ماندن برای بهدست آوردن چیزهایی که ممکن نیست، همانند چشمپوشی کردن از خاکی است که در چشم ما میرود. در این دوران، مانند حالتی است که کسی در خواب عمیق و بیثمر به سر میبرد و هیچ دستاوردی نخواهد داشت.
دانه از خاک فراموشان نمی آید برونگریه کردن بر مزار رفتگان بی حاصل است
هوش مصنوعی: تولید و رشد حقیقی از دل فراموشی و غفلت به بار نمینشیند. گریه و اندوه بر سرمایههای از دست رفته نیز بی‌فایده است.
حاصلی جز بار دل نتوان ز سرو و بید یافتعرض حاجت پیش این بی حاصلان بی حاصل است
هوش مصنوعی: هیچ چیزی جز درد و غم درختان سرو و بید نمیتواند به ما بدهد. همچنین، درخواست کمک یا بیان نیازمان پیش افرادی که خودشان به کسی کمکی نمیکنند، بی‌فایده است.
چشم ریزش داشتن از چرخ مینایی خطاستپیش ابر خشک وا کردن دهان بی حاصل است
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که بی‌فایده است که بخواهیم از آسمان ابری باران ببارانیم یا انتظار داشته باشیم که از چشمی که همیشه به سوی آسمان روشن دوخته شده، باران ببارد. در واقع، به ما میگوید که امید به چیزهایی که به طور طبیعی امکانپذیر نیست، بی‌فایده است.
نیست ممکن چرخ کجرو راست گردد با کسیراستی چون تیر جستن از کمان بی حاصل است
هوش مصنوعی: امکان ندارد که یک چرخ منحرف به سمت راست برگردد، همانطور که تیر نمیتواند بی‌فایده از کمان پرتاب شود.
حق شناسان بی نیازند از دلیل و رهنماچون شود منزل عیان، سنگ نشان بی حاصل است
هوش مصنوعی: کسانی که حق را میشناسند، نیازی به دلیل و راهنما ندارند. وقتی مقصد روشن و معلوم است، نشانههای بیفایدهاند.
وقت خط سبز صائب غافل از خوبان مشودر بهاران تن زدن در آشیان بی حاصل است
هوش مصنوعی: زمانی که در بهار به دل طبیعت نگاه میکنی، از زیباییهای وجودی خوبان غافل نشو. چون در این دوران، بی‌فایده است که در جایی بیثمر و بدون هدف باقی بمانی.