غزل شمارهٔ ۱۰۹۹
هوش مصنوعی: این شعر از شاعر به بیان احساسات عمیق و سرگردانی ناشی از عشق و زیبایی معشوق می‌پردازد. شاعر به قدرت و تاثیر چشمان محبوب اشاره می‌کند و می‌گوید که گریه و درد او ناشی از خمار و جذبه آن چشمان است. او به ویژگی‌های خاص چشمان معشوق اشاره کرده و می‌گوید که چشمان او به قدری جذاب و فریبنده هستند که حتی دیگران نیز از آن تأثیر می‌پذیرند. در نهایت، شاعر به عنایت و توجه به این چشمان و تاثیر شگرفی که بر روی دل و جان او دارد، اشاره می‌کند و حس سرگشتگی و شوق را در کلماتش به تصویر می‌کشد.
گریه مستانه من از خمار چشم توستآه من از سرمه دنباله دار چشم توست
هوش مصنوعی: گریهام از عشق و مستی به خاطر نگاه توست و آهی که از دل برمیآید، ناشی از زیبایی و جذابیت چشمانت است.
نه همین سرگشته دارد گردش چشمت مراچون صف مژگان دو عالم بی قرار چشم توست
هوش مصنوعی: چشمان تو همچون وزش باد، دل مرا سرگشته و پریشان کرده است و این بیقراری فقط به خاطر زیبایی و افسون چشمان توست که در دنیا ما را به چالش می‌کشد.
شوخ چشمان از تو می گیرند تعلیم نگاهگردن آهو بلند از انتظار چشم توست
هوش مصنوعی: چشمهای بازیگوش و زیبا، تحت تاثیر تو آموزش میبینند. گردن بلند آهو برای دیدن تو در انتظار مانده است.
گرچه شهباز نظر بسته است از شرم و حیاهر کجا باشد نظربازی، شکار چشم توست
هوش مصنوعی: اگرچه پرندهٔ بزرگ به خاطر شرم و حیا، چشمانش را بسته، اما هر جایی که نگاه و تماشا وجود داشته باشد، شکار چشم تو خواهد بود.
از سیاهی لشکر شاهان نمی دارد گزیرورنه چشم آهوان کی در شمار چشم توست؟
هوش مصنوعی: در این مصرع، شاعر به آهنگ سیاه لشکر پادشاهان اشاره می‌کند و می‌گوید که این لشکر حتی اگر زیادی هم باشد، نمیتواند از زیبایی و جذابیت چشمان کسی مانند معشوقهاش کم کند. او به دنبال بیان این معناست که چشمان آهوان، هر چقدر هم زیبا باشند، باز هم در مقایسه با چشمان محبوبش محلی از اعراب ندارند. در واقع زیبایی معشوقش را بینظیر و فراتر از هر زیبایی دیگر میداند.
گرچه محتاج معلم نیست آن بیدادگرفتنه با چندین زبان آموزگار چشم توست
هوش مصنوعی: هرچند آن ظالم و ستمگر به هیچ معلمی نیاز ندارد، اما نگاهت خود، چندین زبان آموزگار برای اوست.
در سیه دل در نمی گیرد فسون دوستیدشمن خویش است هر کس دوستدار چشم توست
هوش مصنوعی: اگر کسی به تو علاقهمند باشد، نمیتواند به راحتی در دلش دوستی و محبت را بپذیرد؛ زیرا که چنین کسی در واقع دشمن خود است.
دل ز مردم بردن و خود را به خواب انداختنشیوه مژگان عیار و شعار چشم توست
هوش مصنوعی: دل را از مردم دور کردن و به خواب فرو رفتن، روش و نشان مژگان عیار و زیبایی چشمان توست.
ناز با آن بی دماغی از پرستاران اوفتنه با آن بی قراری خانه دار چشم توست
هوش مصنوعی: ناز و افسون تو، که با بیتوجهیات به پرستاران سر و کار داری، در واقع در خانههای دلها زلزله به پا کرده است.
از سیاهی از چه افکنده است بر عارض نقاب؟گر نه آب زندگی در چشمه سار چشم توست
هوش مصنوعی: از چه چیزی بر چهرهات پردهای از سیاهی افتاده است؟ مگر اینکه آب حیات در چشمهسار چشمان تو وجود دارد.
گرچه از شوخی نگیرد یک نفس یک جا قرارناز عالم را همان سر در کنار چشم توست
هوش مصنوعی: اگرچه دنیا هرگز نمیتواند برای لحظهای ساکن بماند، اما زیبایی و ظرافت جهان در کنار چشمان تو قرار دارد.
هر که را باشد دلی، می چیند از چشم تو دردهر کجا نازی بود، بیماردار چشم توست
هوش مصنوعی: هر کسی که دل داشته باشد، از نگاه تو رنجی می‌کشد. هر جا که زیبایی باشد، بیماری عشق به آن نگاه تو او را رنج میدهد.
فتنه بیدار باشد سبزه خوابیده اشسینه هر کس که صحرای شکار چشم توست
هوش مصنوعی: فتنه و آشوب در حال حاضر زنده و فعال است، در حالی که زیبایی و سبزینگی به خواب رفته است. هر کسی که در دلش آرزوی زیبایی و جذابیت چشمان تو را دارد، حالا در معرض این خطر و چالش است.
شادم از سرگشتگی کز کاکلت دارد نشانخوشدل از بیماریم کان یادگار چشم توست
هوش مصنوعی: من از این سرگشتگی حس خوبی دارم، چرا که نشانهای از تو در موهایت وجود دارد. خوشحالم از اینکه یادگاری از چشمان تو در دل این بیماریام باقی مانده است.
چون بود در لغزش مستانه ما را اختیار؟سیر ما از گردش بی اختیار چشم توست
هوش مصنوعی: وقتی ما در حال سرگشتگی و شوق هستیم، چگونه میتوانیم بر خود تسلط داشته باشیم؟ حرکت و چرخش ما به خاطر نگاه بیاختیار و مجذوبکننده توست.
من نیم غماز، اما روز تاریک مراهر که بیند بی سخن داند که کار چشم توست
هوش مصنوعی: من هیچگاه خبرچینی نمیکنم، اما در روز تاریک، هر کس که مرا ببیند، بدون اینکه چیزی بگوید، میفهمد که دلیل این وضعیت چشمان تو هستند.
گرچه هست از دور گردان صائب بی اعتبارمستی دنباله دارش از خمار چشم توست
هوش مصنوعی: هرچند که از دور اوضاع و شرایط به نظر بیاعتبار میرسد، اما تأثیر مستی و شیداییام ناشی از نگاه توست.