غزل شمارهٔ ۱۳۱۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به حسرت و ناامیدی خود نسبت به عشق و زندگی اشاره می‌کند. او می‌گوید که همه چیزهایی که به آن امید داشته، جز خمیازه و بی‌حالی چیزی برایش به ارمغان نیاورده است. از میخانه و زیبایی‌ها، تنها بی‌حاصل شدن و خمیازه‌کشیدن نصیبش شده است. عشق و روابط عاشقانه‌اش هم مانند بوس و کنار دلخواه، بی‌نتیجه مانده است. شاعر به پرواز پروانه و روشنایی شمع هم اشاره می‌کند، اما همه چیز به یکنواختی و حسرت ختم می‌شود. نهایتاً، او به تضاد بین نادانی و دانایی می‌پردازد و نتیجه می‌گیرد که در دنیای عقل و فهم، تنها خمیازه برایش باقی مانده است.
رزق من زان نرگس مستانه جز خمیازه نیستفتح باب من ازین میخانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: معنای این بیت این است که روزی و بهرهی من تنها از خوابآلودگی و بی‌حالی ناشی از مینوشی است، و شروع و ورود من به این میخانه نیز چیزی جز همین بی‌حالی و خواب آلودگی نیست.
آه کز بی حاصلیها آنچه می ماند به منچون صدف زان گوهر یکدانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: آه، از بیفایده بودنها، آنچه که برای من باقی مانده مانند صدفی است که تنها یک گوهر درونش دارد و در نهایت فقط حسرت و خمیازه به دنبال دارد.
روزی دست و دهان عاشق از بوس و کنارزان نگار از وفا بیگانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: روزی عاشق از بوسهها و نزدیکی با معشوقش بینصیب خواهد ماند و تنها حسرت و یکنواختی نصیبش خواهد شد.
می کشد فانوس گستاخانه در بر شمع راروزی بال و پر پروانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: فانوس با جسارت و بدون نگرانی بر شمع میتابد و پروانهای که برای او پُرواز کرده، تنها سعی می‌کند خوابش را به تاخیر بیندازد.
از شراب ما دگرها شادمانی می کنندقسمت ما چون لب پیمانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: دیگران از شراب ما شاد میشوند، اما ما تنها با یک خمیازه از پیمانهی خود یاد میکنیم.
روزی ما چون ملایک دانه تسبیح ماستدر بساط ما ز آب و دانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: روزی ما مانند فرشتگان است و زندگیمان به تسبیح گویی میگذرد. در زندگیمان فقط چیزی جز خمیازه و نشانهای از خوابآلودگی وجود ندارد.
تیر تخشی دارد از نخجیر ما هر کس که هستگرچه ما را چون کمان در خانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: هر فردی که به شکار ما میآید، تیرش جدی و با هدف است. اما برای ما، که در خانه نشستهایم، تنها خمیازهای باقی مانده است و خبری از فعالیت و جنبوجوش نیست.
رزق نادانان بود صائب شرابی بی غمیدر بساط مردم فرزانه جز خمیازه نیست
هوش مصنوعی: زندگی نادانان پر از شادی و خوشی است، مانند نوشیدنی که بی هیچ دغدغهای مصرف می‌شود، اما در زندگی انسانهای دانا جز بیحوصلگی و خوابآلودگی چیزی به چشم نمیخورد.