غزل شمارهٔ ۱۳۳۸
هوش مصنوعی: این شعر به احساسات و تجربه‌های ناامیدی و درد اشاره دارد. شاعر به شکست‌ها و زخم‌های عاطفی خود می‌پردازد و از عدم توجه و انصاف میان انسان‌ها سخن می‌گوید. او بیان می‌کند که حتی با تمام مشکلات، احساساتی همچون محبت و زیبایی وجود دارد. معشوق او به او توجهی نمی‌کند، در حالی که او با دل‌تنگی و احساسات عمیق حرف می‌زند. در نهایت، شاعر به طبیعت زندگی و بی‌فایده بودن تلاش‌هایش اشاره کرده و به حالتی از تحیر و اندوه می‌رسد.
جان و دل را رایگان آن دشمن جان برنداشتدین و ایمان را به هیچ آن نامسلمان برنداشت
هوش مصنوعی: عشق و احساس را بهراحتی از دل آن دشمن نمیتوان برداشت، همچنان که دین و ایمان را هم نمیتوان به هیچوجه از فرد نامسلمان گرفت.
در رسایی حلقه های زلف کوتاهی نداشتگردن آزاده ما طوق احسان برنداشت
هوش مصنوعی: در زیبایی و جذابیت حلقههای زلف، هیچگونه کمبودی وجود نداشت و گردن انسان آزاد و آزادگان، تحت تأثیر بخشش و محبت قرار نگرفت.
زان لب شیرین ندادن داد ما انصاف نیستخواهش ما از جگر هر چند دندان برنداشت
هوش مصنوعی: از آن لب شیرین، ندادن حق ما ناعدالتی است؛ ما هرچند از دل خود خواستهام، اما او دندان به روی خواستهام نمیگذارد.
گرچه خوردم غوطه ها چون لاله در خون جگرنقطه بخت سیه دستم ز دامان برنداشت
هوش مصنوعی: هرچند در سختیها و دردها مانند لالهای که در خون خود غوطهور است، به سر میبرم، اما شانس و مقدر من هیچگاه از دامنم فاصله نگرفته است.
قدر خاموشی چه داند، هر که از تیغ زبانچون دهان در هر سخن زخم نمایان برنداشت
هوش مصنوعی: کسی که همیشه زبانش به تیزی سخن می‌زند و در هر کلامی میتواند زخم بزند، به درستی نمیداند که ارزش سکوت چیست.
دست بیداد فلک را عجز ما کوتاه کردگوی ما از سر به راهی زخم چوگان برنداشت
هوش مصنوعی: دست ظلم و ستم زمانه نتوانست ما را شکست بدهد، زیرا ما از سر عشق و صفا به سوی هدف خود حرکت کردیم و هیچ آزار و صدمهای احساس نکردیم.
از لباس مشکفام کعبه خونگرمی ندیدهر که زخمی چند از خار مغیلان برنداشت
هوش مصنوعی: هر کس که آسیبهایی را از خار مغیلان دیده باشد، از زیباییهای کعبه و لباس خوشبویی آن خبری ندارد.
از شکر هرگز نخواهد ناز معشوقی کشیدمور مغروری که یک حرف از سلیمان برنداشت
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوان از شیرینی شکر به عشق معشوقی مغرور دل خوش کرد، چرا که آن کسی که از جملات سلیمان بهرهای نبرده، برای خود غره است و همچنان به غرورش ادامه میدهد.
در غبار انگیختن چندان که خط بیداد کردخال کافر چشم ازان لبهای خندان برنداشت
هوش مصنوعی: در بین دود و غبار، به قدری شور و هیجان ایجاد شد که نشان ظلم و ستم نمایان شد. همچنان، کافر با خال بر روی صورتش نتوانست نگاهش را از لبهای خندان برگرداند.
دل ز خوش قطره های اشک، صائب چاک شدمنت باد صبا این نار خندان برنداشت
هوش مصنوعی: دل به خاطر شادی، از اشکهای ریزهریز شکسته شد. باد صبا این گل خوشبو را از من نگرفت.