غزل شمارهٔ ۱۳۵۴
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مفهوم گذر زمان و غفلت انسان از مسائل عمیق و معنوی زندگی می‌پردازد. شاعر با تشبیهاتی مختلف نشان می‌دهد که چگونه انسان‌ها در دل مشغله‌ها و خواب‌آلودگی‌های خود از چیزهای مهم و ارزشمند غافل می‌شوند. او به مثالی از یک رهرو اشاره می‌کند که بدون توجه به مقصد خود از کنار کعبه می‌گذرد و همچنین به مشکلات و دشواری‌های زندگی اشاره می‌کند که ممکن است در یک لحظه از میان برود. در ادامه به زهر و تلخی‌هایی که انسان تجربه می‌کند و ضرورت توجه به عبرت‌ها و درس‌های زندگی پرداخته می‌شود. در نهایت، شاعر به سرنوشت عمر و گذران آن در محفل شب اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که باید از تجربیات و عبرت‌ها غافل نشویم.
همچو آن رهرو که خواب آلود از منزل گذشتکعبه را گم کرد هر کس بی خبر از دل گذشت
هوش مصنوعی: مانند مسافری که در خواب و بیحالی از جایی عبور می‌کند و کعبه را گم می‌کند، هر کسی که از دل و احساسات خود غافل باشد، راه را گم می‌کند.
همچو تار سبحه گر همواره سازی خویش رامی توان در یک دم از صد عقده مشکل گذشت
هوش مصنوعی: اگر مانند نخهای تسبیح همیشه خود را مرتب کنی، میتوانی در یک لحظه از صد مشکل و گره عبور کنی.
پیش زهر منت احسان بود شیر و شکراز جواب تلخ ممسک آنچه بر سایل گذشت
هوش مصنوعی: در اینجا میتوان گفت که اگرچه ممکن است در ابتدا پاسخ دادن به درخواستها یا نیازها به شکل ناملایم و تلخ باشد، اما در واقع این پاسخ میتواند برای فردی که درخواست کرده، به نوعی شیرین و دلپذیر تلقی شود. در واقع، آنچه که بر دیگران می‌گذرد، میتواند به نوعی به تجربهای مثبت یا مفید تبدیل شود، حتی اگر در لحظه، به سختی و تلخی احساس شود.
در دل فولاد، جوهر موی آتش دیده شدتا خیال خون گرمم تیغ را در دل گذشت
هوش مصنوعی: در دل فولاد، جوهر موی آتش مشاهده شد، تا اینکه تصور خون گرمم تیغ را در دل خود حس کرد.
از شکست موج چون آب گهر آسوده شدتا دل دریایی من از سر ساحل گذشت
هوش مصنوعی: پس از اینکه شکاف موج باعث آرامش آب شد، دل دریایی من نیز با آرامش از ساحل عبور کرد.
با دل روشن نگردد جمع، خواب عافیتعمر شمع ما به اشک و آه در محفل گذشت
هوش مصنوعی: دل شاد و روشن نمیتواند جمعی را به خود بیاورد، خواب آرامش عمر ما مانند شمعی است که در محفل به اشک و آه سپری می‌شود.
برق می تابد عنان از خار جولانگاه عشقتا گذشت از وادی مجنون، چه بر محمل گذشت!
هوش مصنوعی: برق درخشانی در آسمان میتابد و عشق به طور پرشوری در حال حرکت است. هنگامی که از سرزمینی که مجنون در آن سرگردان است عبور می‌کند، لحظات شگفتانگیزی را تجربه می‌کند.
حلقه دام چشم از بهر شکار عبرت استوای بر آن کس که این عبرت سرا غافل گذشت
هوش مصنوعی: چشمان ما مانند دامی هستند که برای شکار عبرت و درس‌های زندگی طراحی شدهاند. ای وای بر کسی که از این درسها غافل بماند و به سادگی از کنارشان عبور کند.
تا درین گلزار صائب راست کردم قد خویشچون صنوبر عمر من در زیر بار دل گذشت
هوش مصنوعی: در این گلزار، من به قد بلند خود چون صنوبر افتخار میکنم، اما عمرم در سایهی درد دل سپری شده است.