غزل شمارهٔ ۱۳۵۹
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق عاشقانه و حیرت از زیبایی لیلی و تأثیر او بر زندگی شاعر می‌پردازد. شاعر در هر بیت به توصیف جذابیت‌های لیلی و دشواری‌هایی که از عشق و زیبایی او ناشی می‌شود، اشاره می‌کند. او از حالت‌های مختلف خود و تأثیراتی که نگاه‌ها و زیبایی‌های لیلی بر او می‌گذارند، سخن می‌گوید. شاعر در نهایت به نتیجه می‌رسد که هیچ چیزی نمی‌تواند مانع از عشق و تأثیر عمیق آن بر دل انسان باشد، حتی اگر در مسیر عشق مشکلات و چالش‌های بزرگی وجود داشته باشد.
عمر من در سایه آن قامت دلجو گذشتاز چنان حیرت فرا سروی چسان این جو گذشت؟
هوش مصنوعی: عمر من در کنار آن شخصیت دوستداشتنی سپری شد. در چنین حیرت و شگفتی چگونه این زندگی گذشت؟
محمل لیلی سبکسیرست، ورنه بارهاچشم مجنون در دویدن از رم آهو گذشت
هوش مصنوعی: محمل لیلی سبک و بیوزن است، در غیر این صورت مجنون بارها در تعقیب آهو از دیدن او گذر نمیکرد.
همچنان بیگانه از دین است چشم کافرشگرچه عمش جمله در محراب آن ابرو گذشت
هوش مصنوعی: چشم کافر همچنان از دین بیگانه است، هرچند که او در میان مؤمنان و در حال عبادت باشد.
زهره شیران شود از دیدن همچشم آبیارب از نظاره لیلی چه بر آهو گذشت
هوش مصنوعی: از دیدن زیبایی لیلی، دل شیران میلرزد و زهره آنها سست می‌شود. یارب، چه بر آهو گذشته که در برابر این زیبایی چنین تحت تاثیر قرار گرفته است.
از نگه می شد غبارآلود آب گوهرشاز غبار خط چه یارب بر عقیق او گذشت
هوش مصنوعی: چشمانش مانند آبی رقیق و غبارآلود است و غبار خطی که بر آن نشسته، چه بر او تاثیر گذاشته است.
بر بیاض عارض او از غبار خط نرفتآنچه بر روز من از زلف سیاه او گذشت
هوش مصنوعی: با وجود اینکه غبار و گرد و غبار بر چهره او نشسته، هنوز زیباییاش را تحتالشعاع قرار نداده است. من نیز در طول روز آنچه از زلف سیاه او بر من گذشته، فراموش نکردهام.
از سیاهی ره برون بی خضر بردن مشکل استسرمه خونها خورد تا زان نرگس جادو گذشت
هوش مصنوعی: برای عبور از تاریکی و مشکلات، مانند آن است که به سرمهای از خون نیاز داریم تا بتوانیم از افسون چشمهای جادوگری نرگس عبور کنیم.
بر دم صد تیغ عریان پا نهادن مشکل استتند نتواند نگاه از چین آن ابرو گذشت
هوش مصنوعی: قدم گذاشتن بر روی تیغهای برهنه کار سختی است؛ انسان تند نمی‌تواند نگاهش را از زیبایی آن ابرو که مانند چین و شکن است، دور کند.
دیده روشن نمی ماند درین بستانسرادید تا خورشید را شبنم ز رنگ و بو گذشت
هوش مصنوعی: چشم روشن نمیماند در این باغ، چرا که وقتی شبنم رنگ و بوی خورشید را دید، از بین رفت.
دست از آب زندگی نتوان به خاک تیره شستوای بر آن کس که بهر نان ز آب رو گذشت
هوش مصنوعی: انسان نمی‌تواند از آب حیات دست بکشد و آن را به خاک تاریک بسپارد. افسوس بر کسی که به خاطر تأمین نیازهای اولیهاش، از آن آب زندگی گذر کند.
ترک خودبینی نمی آید ز هر ناشسته رویسرو نتوانست با آزادگی زین جو گذشت
هوش مصنوعی: خودپسندی و خودخواهی از دل افراد ناپاک و ناآراسته نمیتراود. کسی که مانند درخت سرو زیبا و آزاد است، نمی‌تواند به سادگی از این چشمهسار غفلت کند.
در دل او ره ندارد، ورنه صائب بارهاتیر آه من ز سنگ از قوت بازو گذشت
هوش مصنوعی: دل او جایی برای احساسات ندارد، وگرنه بارها تیر اندوه من از سنگ هم قویتر بوده و به هدف میرسید.