غزل شمارهٔ ۱۵۹۶
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی جدایی از مادیات و جستجوی حقیقت و عشق است. شاعر به تضاد بین مکان‌های مقدس مثل کعبه و بتکده اشاره می‌کند و می‌گوید که هیچ‌یک از این مکان‌ها جایی برای دل‌های واقعی نیست. او بیان می‌کند که عشق و شوق واقعی در دل انسان‌هاست و غفلت از این عشق به روح انسان آسیب می‌زند. شاعر به سادگی می‌گوید که در این دنیا مسائلی وجود دارد که باید به آن‌ها توجه کنیم و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که در این بزم، هیچ‌کس نیست که از عقل و درک بهره‌مند نباشد.
کعبه و بتکده سنگ ره اهل دل نیسترشته راه طلب را گره منزل نیست
هوش مصنوعی: کعبه و بتکده، هر دو مکانهایی هستند که اهل دل و عاشقان واقعی در آنجا به دنبال راه خود نمیگردند؛ زیرا هیچ‌یک از آن‌ها نشاندهندهی مسیر واقعی جستجوی حقیقت و مقصد نهایی نیستند.
گل فتاده است به چشم تو ز غفلت، ورنهغنچه ای نیست درین باغ که صاحبدل نیست
هوش مصنوعی: گل به خاطر بیتوجهی تو در چشمت افتاده است، در حالی که در این باغ هیچ غنچهای وجود ندارد که انسانی با دل و احساس به آن توجه کند.
نقد آسایش دل در گره سوختن استوای بر جای سپندی که درین محفل نیست
هوش مصنوعی: آرامش دل در آتش سوختن خلاصه میشود، افسوس بر مکانی که در این جمع، رد پایی از محبت و دوستی نیست.
بستن چشم مرا از دو جهان فارغ کردتخته نقش بود آینه چون در گل نیست
هوش مصنوعی: بستن چشم من مرا از دو جهان بینیاز کرد. آینهای که در گل وجود ندارد، همچون تختهای از نقش است.
دام را غفلت نخجیر رساند به مراددانه پوچ است اگر صید ز خود غافل نیست
هوش مصنوعی: اگر کسی در شکار غافل باشد، به راحتی به دام میافتد؛ اما اگر شکارچی نسبت به خطرات آگاه باشد، حتی اگر دانهای بیارزش باشد، میتواند به هدف خود برسد.
دیده شوق مرا مرگ جواهر داروستپرده خواب میان من و او حایل نیست
هوش مصنوعی: چشم طمع من به زیبایی او به اندازهای است که حتی مرگ هم نمیتواند مانع دیدار من با او شود و هیچ پردهای بین من و محبوبم وجود ندارد.
سینه ای نیست کز او بوی دلی بتوان یافتغیر مشتی صدف پوچ درین ساحل نیست
هوش مصنوعی: هیچ سینهای وجود ندارد که بتوان از آن بوی دل و احساسات را استشمام کرد. در این سواحل، تنها یک مشت صدف بیارزش پیدا میشود.
خبر ساقی مجلس ز که پرسم صائب؟هیچ کس نیست درین بزم که لایعقل نیست
هوش مصنوعی: در این مجلس هیچ‌کس نیست که از شراب و لذتهای آن نتواند استفاده کند و همگی در حال شادی و سرخوشی هستند. بنابراین، اگر بخواهم از کسی درباره ساقی بپرسم، نمیدانم از چه کسی بپرسم چون همه در حال مستی و بیخبری به سر میبرند.