غزل شمارهٔ ۱۷۷۰
هوش مصنوعی: این شعر به بیان نکته‌ای فلسفی درباره شباهت‌های موجود در زندگی و دنیا می‌پردازد. شاعر توضیح می‌دهد که علیرغم تفاوت‌های ظاهری، تمامی تجربیات انسانی مانند خوشی و ناخوشی، جوانی و پیری، و زشتی و زیبایی در نهایت یکی هستند. او تأکید می‌کند که در دنیای پر از درد و رنج، گاهی باید به جنبه‌های مثبت زندگی نگاه کرد و بدگمانی نسبت به دیگران را کنار گذاشت. با توجه به این که زندگی سرشار از تضادها است، شاعر نتیجه می‌گیرد که در نهایت همه چیز به یک معنا و مفهوم وابسته است.
چراغ صبح و دم مستعار هر دو یکی استبقای خرده جان و شرار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: چراغ صبح و روشنایی صبحگاه به ظاهر متفاوت هستند، اما در واقع هر دو یک مفهوم را منتقل میکنند. همچنین، وجود کوچک ما و شعلهای که در درون داریم نیز در نهایت به یک چیز اشاره دارند.
ز لطف و قهر نمی بالم و نمی نالمبه خار خشک، خزان و بهار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: نه از لطف و مهربانی خوشحالم و نه از قهر و خشم ناراحت. برای من، خار خشک و فصلهای پاییز و بهار هیچ تفاوتی ندارند.
چنان ربوده این باغ و بوستان شده امکه نوشخند گل و نیش خار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: من چنان غرق در زیبایی و شادیهای این باغ و بوستان هستم که برایم فرقی نمیکند که گل لبخند بزند یا خار نیش بزند؛ هر دو برایم یکسان شدهاند.
فسردگی و کدورت شده است عالمگیرجوان و پیر درین روزگار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: در این روزگار، همه افراد، چه جوان و چه پیر، دچار اندوه و ناامیدی شدهاند و وضعیت آشفتهای برای همه حاکم است.
چنان گزیده دنیای بد گهر شده امکه پیش دیده من گنج و مار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: من به حدی از تلخی و ناامیدی دنیا رنجیدهام که برایم تفاوتی بین ثروت و خطر وجود ندارد و هر دو را یکسان میدانم.
مکن به بدگهران مردمی که آتش راچه گل به جیب فشانی چه خار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: با افراد بدسابقه و ناپاک رفتار نکن، زیرا برای آنها فرقی نمیکند که چه چیزی به دست میآورند؛ همانطور که آتش و خار هر دو میتوانند آسیبزا باشند.
چه لازم است شب و روز خون دل خوردن؟چو سنگ و لعل درین روزگار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: در زندگی چرا باید مجبور باشیم همواره رنج و غم را تحمل کنیم؟ در این زمانه، فرقی بین چیزهای باارزش و بیارزش نیست.
توان به زنده دلی شد ز مردگان ممتازوگرنه سینه و لوح مزار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: زنده دل بودن و شادابی روح از مردگان برتر است؛ در غیر این صورت، هم دل و هم سنگ مزار، هیچ تفاوتی با هم ندارند.
اگر دو بین ز دو رنگی نگشته ای صائبشب جدایی و روز شمار هر دو یکی است
هوش مصنوعی: اگر به تفاوت‌های دو رنگ نگاه نکنی، صائب، شب جدایی و روز شمار هر دو یکسان خواهند بود.