غزل شمارهٔ ۱۸۱۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف مقام والای محبوب و جایگاه بیکران او می‌پردازد. او اشاره می‌کند که هیچ‌کس شایسته‌ی ستایش و مقام او نیست و تنها خود اوست که می‌تواند به عظمت و زیبایی‌اش اشاره کند. شاعر بر این عقیده است که هیچ چیز نمی‌تواند جایگاه او را پر کند و تمامی چیزها در مقایسه با او ناچیزند. همچنین، او بر این باور است که نعمت دیدار محبوب موجب خوشبختی می‌شود و بدون او، هیچ‌یک از عالم‌ها ارزشی ندارند. در نهایت، شاعر با ایجاد یک آینه از دل سنگینش به نوعی سعی دارد تا نمایی از عظمت محبوب را نشان دهد و به دشواری توصیف او اشاره می‌کند. این شعر در واقع ستایشی از محبوب است که به عظمت و فضیلت او می‌پردازد.
به آسمان نرسد هر که خاک پای تو نیستفرو رود به زمین هر که در هوای تو نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که به تو ارادت ندارد و در فکر تو نیست، به اوج نمیرسد و در زندگی و تلاشش موفق نخواهد بود. تنها کسانی که به تو توجه دارند و تو را میپرستند، میتوانند به بلندیها دست یابند.
مگر تو خود به خموشی ثنای خودگوییوگرنه هیچ زبان در خور ثنای تو نیست
هوش مصنوعی: تنها زمانی که خودت به سکوت بیفتی، میتوانی به ستایش خود بپردازی، وگرنه هیچ زبانی قادر به بیان شایستگیهای تو نیست.
شکوه بحر چه سازد به تنگنای حباب؟سپهر بی‌سروپا ظرف کبریای تو نیست
هوش مصنوعی: شکوه و عظمت دریا چه تاثیری بر کوچکی و محدودیت حباب دارد؟ آسمان از آنجا که بیحجم و بیشکل است، نمی‌تواند ظرف بزرگی و عظمت تو باشد.
سپرد جا به تو هر کس ز بزم بیرون رفتتویی به جای همه، هیچ کس به جای تو نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که از محفل خارج شد، جای خود را به تو سپرد. تو تنها کسی هستی که به جای همه نمیتوان قرار گرفت.
کدام گهر سیراب بحر و کان را همت؟که چشمهٔ عرق از خجلت صفای تو نیست
هوش مصنوعی: کدام جواهر می‌تواند دریا و معدن را سیراب کند؟ که چشمهٔ عرق از شرم و خجالت تو به شکلی که هست نمی‌تواند صفا پیدا کند.
شکر به زاغ فرسنی و استخوان به هماچه رمزها که نهان در کف عطای تو نیست
هوش مصنوعی: شکر و سپاس تو بهتر از چیزهایی است که به دیگران میدهی، و در دست توانمند تو اسرار زیادی نهفته است که هنوز آشکار نشدهاند.
مگر ز نعمت دیدار سیر چشم شودوگرنه هر دو جهان در خور گدای تو نیست
هوش مصنوعی: آیا چشمها از زیبایی دیدار سیر میشوند؟ در غیر این صورت، حتی تمام نعمتهای دنیا برای گدا و نیازمند تو کافی نیست.
مگر قبول تو آبی به روی کار آردوگرنه بندگی چون منی سزای تو نیست
هوش مصنوعی: آیا اگر تو مرا بپذیری، بر من برکت میبارد؟ وگرنه من که در مقام بندگی هستم، شایسته تو نیستم.
بساز از دل سنگین خویش آینه‌ایکه هیچ آینه را طاقت لقای تو نیست
هوش مصنوعی: از دل سنگین و پر درد خود، آینهای بساز که هیچ آینهای نمی‌تواند به زیبایی و حقیقت وجود تو پاسخگو باشد و تو را به درستی نشان دهد.
جواب آن غزل است این که گفت مرشد رومچه گوهری تو که کس را به کف بهای تو نیست
هوش مصنوعی: جواب این شعر به معنای آن است که مرشد روم، به عنوان یک فرد ارزشمند و گرانبها توصیف شده است و هیچ‌کس نمی‌تواند قیمت او را مشخص کند، زیرا او بسیار باارزش و کمنظیر است.