غزل شمارهٔ ۱۸۲۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به بیان ناامیدی‌ها و انتظارات غیرواقعی از زندگی می‌پردازد. او می‌گوید که نباید به چیزهای بیوفا و ناپایدار، مانند زیبایی‌ها و امیدها، دل بست. از سادگی در انتظار سلامتی و خوشی در پیری پرهیز کند و همچنین در عشق، انتظار بی‌نقصی نداشته باشد. انتظار نعمت و خیر از دست دعا بدون تلاش و کوشش کاری بیهوده است. او به عدم اطمینان و زودگذر بودن زندگی و نیاز به تلاش و واقع‌بینی در مسیر زندگی اشاره می‌کند و در پایان می‌گوید که از دیگران توقعی نباید داشت و باید به قناعت بسنده کرد.
وفا طمع ز گل بیوفا نباید داشتز رنگ و بوی، امید بقا نباید داشت
هوش مصنوعی: از گل بیوفا نباید انتظار دوستی و وفاداری داشت، زیرا تنها زیبایی و عطر آن نمیتواند مایهٔ امید به ماندگاری و پایندگی باشد.
ز سادگی است تمنای صحت از پیریز درد عمر، توقع صفا نباید داشت
هوش مصنوعی: از سادگی است که از پیری به دنبال سلامت باشیم، چرا که از درد زندگی، نمیتوان انتظار دلخوشی و پاکی داشت.
پل شکسته به سیلاب بر نمی آیدثبات، چشم ز قد دو تا نباید داشت
هوش مصنوعی: پل شکسته نمیتواند در برابر جریان سیلاب مقاومت کند، بنابراین نباید به چیزی که به طور طبیعی ناپایدار است اتکا کرد.
شکستگی نشود جمع با حلاوت عشقشکر طمع زنی بوریا نباید داشت
هوش مصنوعی: عشق با تمام تلخیها و دردها، میتواند شیرینی خاصی به زندگی بدهد. نباید انتظار داشت که در برابر عشق فقط خوبیها و خوشیها وجود داشته باشد؛ بنابراین باید از عشق بدون هیچگونه طمع و انتظاری لذت برد.
سبک نساخته از دانه خویش را چون کاهامید جاذبه از کهربا نباید داشت
هوش مصنوعی: نباید از چیزهایی که خودمان آنها را خلق نکردهایم، انتظار جذب و تاثیرگذار بودن داشته باشیم، مانند اینکه به کاه امید داشته باشیم تا مانند کهربا جذب شود.
به مزد دست اگر خرده ای نیفشانیچو گل ز کس طمع خونبها نباید داشت
هوش مصنوعی: اگر از دستت چیزی کم باشد و به دیگران بخشش نکنی، نباید از کسی توقع پاداش یا جبران خوبی داشته باشی.
میسرست چو سر زیر بال خود بردننظر به سایه بال هما نباید داشت
هوش مصنوعی: اگر میتوانی به راحتی زیر بالهای خود آرامش را پیدا کنی، نیازی نیست که نگران سایه بال پرندهای بزرگ باشی.
ز کار تا نرود دست و پای سعی تراامید رزق ز دست دعا نباید داشت
هوش مصنوعی: تا وقتی که تلاش و کوشش تو به ثمر نرسد و دست و پای تو به کار نیفتد، نباید به دعا و آرزو برای تامین معیشت امیدوار باشی.
اگر ز سنگ ملامت شکسته ای خود راحذر ز گردش این آسیا نباید داشت
هوش مصنوعی: اگر از سنگ سختی و انتقاد آسیب دیدهای، باید مراقب باشی و از دویدن در مهلکهها یا چرخشهای پرخطر دوری کنی.
به قطع راه طلب زهد خشک کافی نیستامید راهبری از عصا نباید داشت
هوش مصنوعی: برای رسیدن به مقصود، تنها به زهد و دوری از دنیا اکتفا نکنید، زیرا امید به راهنمایی و هدایت نباید تنها به تکیه بر ابزارهای ظاهری باشد.
به خاک غوطه زدن ناوک هوایی رااشاره ای است که سر در هوا نباید داشت
هوش مصنوعی: غوطهور شدن تیر هوایی در خاک، نشانهای است که نشان میدهد نباید سر خود را در آسمان برد و باید واقعبین بود.
به اشک تا بتوان دیده را جلا دادنز مردمان طمع توتیا نباید داشت
هوش مصنوعی: با اشک، میتوان چشمها را شفاف کرد، اما نباید از انسانها توقع داشته باشی که چرخهای از امید و آرزو برای تو بسازند.
درین قلمرو ظلمت به جز ستاره اشکدلیل و راهبر و رهنما نباید داشت
هوش مصنوعی: در این دنیای تاریکی، تنها ستارهای که اشکهای تو باشد، میتواند دلیل و راهنمای تو باشد و نباید چیز دیگری را جستجو کنی.
به روی کار ز سیمین بران قناعت کنز آبگینه نظر بر قفا نباید داشت
هوش مصنوعی: به زیباییهایی که در برابر تو قرار دارد توجه کن و به آنها قناعت داشته باش، زیرا نگاه به چیزهای دیگر و آرزوهای دور از دسترس ممکن است انسان را دچار سردرگمی کند.
ز چشم کافر بیگانه خوی او صائبتوقع نگه آشنا نباید داشت
هوش مصنوعی: از چشم کسی که با تو بیگانه است، نباید انتظار نگاه آشنا و دوستانه داشت.