غزل شمارهٔ ۱۸۶۲
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر حسرت و اندوه شاعر از زندگی و تنهایی است. او به استفاده از باده و می‌خانه به عنوان نمادی از زندگی خوش و شاداب اشاره می‌کند و می‌گوید که بی‌شراب، زندگی‌اش بی‌معنا و مانند سراب است. شاعر ابراز می‌کند که در عین داشتن زیبایی‌ها و لذت‌ها، درد و تلخی در وجودش حس می‌شود. او از نداشتن خوشی و آهنگ زندگی می‌گوید و این که روز حساب و بررسی اعمالش فرارسیده است. در نهایت، شاعر از وضعیت کنونی خود و مشکلاتی که در زندگی با آن‌ها مواجه است صحبت می‌کند و بر لزوم همت و تلاش در زندگی تأکید می‌کند.
شد مدتی که خشت سر خم کتاب ماستموج شراب، سرخی سرهای باب ماست
هوش مصنوعی: مدتی است که مقداری از زندگی ما تحت تأثیر نوشیدنیهای مفرح و خوش رنگ مانند شراب قرار گرفته و به نوعی حال و هوای ما را عوض کرده است.
مرغابی ایم و عالم آب است جان مادر مجلسی که باده نباشد سراب ماست
هوش مصنوعی: ما مانند مرغابی هستیم و دنیای ما همانند آب است. اگر در مجلسی نباشد که باده یا نوشیدنی باشد، وجود ما تنها توهم و سرابی بیش نیست.
از بس کتاب در گرو باده کرده ایمامروز خشت میکده ها از کتاب ماست
هوش مصنوعی: ما به اندازهای که برای نوشیدن شراب کتاب گذاشتهایم، حالا دیوارهای میخانهها از کتابهای ما ساخته شده است.
خود را به تلخ و شور برآورده ایم مادر آب اگر بود رگ تلخی، گلاب ماست
هوش مصنوعی: ما خود را به گونهای تلخ و ناگوار نشان دادهایم، مانند اینکه اگر در آب رگ تلخی وجود داشته باشد، ما همچنان عطری از گل را داریم.
هرگز کباب ما نمکی بر جگر نداشتدایم ز بخت شور، نمک در شراب ماست
هوش مصنوعی: هرگز غذای ما در دل، طعمی خوش نداشته و همیشه از دست بخت بد، تلخی زندگی ما در نوشیدنیمان مشهود است.
در زیر پای سرو، شکرخواب می زنیمچندان که شیشه بر سر بالین خواب ماست
هوش مصنوعی: ما در زیر سایه درخت سرو، به خوشحالی و لذت میگذرانیم، به اندازهای که شیشهای که روی سرمان است، به خواب ما میزند و ما را به دنیای خواب میکشاند.
با آن که غیر باد نداریم در گرهلب تشنه تیغ موج به خون حباب ماست
هوش مصنوعی: با اینکه هیچ چیز جز باد نمیآید و نمیروید، لب تشنهمان به خاطر شدت موج، به خون حبابی آلوده شده است.
نی می کند به ناخن دشمن شکست ماآتش کباب کرده مرغ کباب ماست
هوش مصنوعی: دشمن با نیرنگ و ناخن خود به ما آسیب میزند، در حالی که ما در آتش مشکلات سوختیم و حالا مانند مرغی کباب شدهایم.
در دفتر معامله ما خلاف نیستآن روز عید ماست که روز حساب ماست
هوش مصنوعی: در گزارشهای مالی ما هیچ اشتباهی وجود ندارد. آن روزی که ما باید به حسابهایمان رسیدگی کنیم، روز جشن و شادمانی ماست.
از پیچ و تاب زلف مگوئید پیش ماموی میان، گداخته پیچ و تاب ماست
هوش مصنوعی: از لحن و حالت زلف کسی چیزی نگوید، زیرا موهای ما در حال حاضر به شدت داغ و پر از پیچ و تاب است.
یک نقطه انتخاب نکرده است هیچ کسخال بیاض گردن او انتخاب ماست
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند یک نقطه خاص را برای انتخاب کردن در نظر بگیرد، چرا که خال سفیدی که بر گردن اوست، انتخاب ما به حساب میآید.
هر مصرعی که گوشه ابرو کند بلندافسر به فرقش از رقم انتخاب ماست
هوش مصنوعی: هر خطی که ابرو را به جلو میآورد، نشان از این است که او افسر و رئیسی بر سر خود دارد که از میان ما انتخاب شده است.
چون خصم مضطرب نشود از سؤال ما؟درمانده کوه طور به فکر جواب ماست
هوش مصنوعی: وقتی که دشمن از سؤال ما نگران نمیشود، به حالتی مثل کوه طور میرسد که در فکر جواب ماست و به نوعی درمانده می‌شود.
صائب بر آستان قناعت نشسته ایمگردون غلام همت عالی جناب ماست
هوش مصنوعی: ما بر درگاه قناعت نشستهایم و میدانیم که دنیا تحت خدمت ارادهی والای ماست.