غزل شمارهٔ ۱۸۷۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به خطرات و مشکلاتی که حسن (که می‌تواند نمادی از زیبایی و عشق باشد) را تهدید می‌کند، اشاره دارد. او به اهمیت حمایت از حسن و اثر نسیم قیامت بر دل‌ها اشاره می‌کند. همچنین، می‌گوید که آفتاب می‌تواند همه را به وجد آورد و امید و زندگی را در دل‌ها زنده کند. همچنین، دلشوره انسان‌ها به علت آرزوهای طولانی است و هر فتنه‌ای که پیش آید، در راستای ایمان و دین است. شاعر افسردگی را در مسیر عشق می‌داند و آن را سنگی بر سر راه راهروان می‌بیند. او بیان می‌کند که در برابر سختی‌های زندگی نباید شکایت کرد و بر همچنین از بی‌عدالتی و ناملایمات زمانه نباید دلگیر شد.
از آه، حسن را خطر بی نهایت استخط بر چراغ حسن تو دست حمایت است
هوش مصنوعی: از ناله و افسوس، حسن (زیبایی) در خطر جدی قرار دارد، زیرا زیبایی تو مانند چراغی است که از حمایت و محافظت بهرهمند است.
بیدار از نسیم قیامت نمی شوددر هر دلی که ناله نی بی سرایت است
هوش مصنوعی: هر دلی که در آن صدای ناله نی وجود نداشته باشد، از نسیم قیامت بیدار نخواهد شد.
ذرات را به وجد درآورد آفتابیک زنده دل تمام جهان را کفایت است
هوش مصنوعی: آفتاب با تابش خود ذرات را شاداب و زنده می‌کند و این شادی و روشنی برای کل جهان کافی است.
تشویش دل تمام ز طول امل بودهر فتنه ای که هست دین زیر رایت است
هوش مصنوعی: نگرانی دل ناشی از آرزوهای طولانی است و هر مشکلی که پیش میآید، دین در سایه حمایت خداوند قرار دارد.
افسردگی است سنگ ره رهروان عشقگرمی درین طریق، چراغ هدایت است
هوش مصنوعی: در مسیر عشق، ناامیدی و غم برای همراهان وجود دارد، اما گرمای عشق همچون چراغی راه را برای آنان روشن میسازد.
غلطان شود گهر چو صدف دلپذیر نیستاز تنگنای چرخ چه جای شکایت است؟
هوش مصنوعی: اگر مروارید در صدف دچارهی لغزش و آسیب شود، دیگر زیبا و دلپذیر نخواهد بود. پس از مشکلات و تنگناهای زندگی نباید شکایت کرد.
صائب ز خصم سفله شکایت ز عقل نیستورنه ز چرخ شکوه من بی نهایت است
هوش مصنوعی: شکایت از دشمن پست و بیارزش، انتقاد از عقل نیست، چون اگر بخواهم از چرخِ تقدیر گلایه کنم، این شکایت بیپایان خواهد بود.