غزل شمارهٔ ۱۸۸۰
هوش مصنوعی: این شعر به اهمیت ارزش‌ها و حقیقت‌ها در زندگی اشاره دارد. شاعر بیان می‌کند که افرادی که نفعی ندارند و قدرت یا ثمره‌ای تولید نمی‌کنند، بهتر است از زندگی کناره‌گیری کنند. او تأکید می‌کند که باید به قناعت و رضایت از داشته‌ها اهمیت داد و از حرص و طمع پرهیز کرد. عشق و حقیقت در این دنیا جایگاه والایی دارند و بهترین گزینه‌ها باید انتخاب شوند. شاعر همچنین به تنهایی و انزوا به عنوان یک انتخاب ارزشمند اشاره می‌کند و می‌گوید که داشتن آرامش و عزت نفس در دوری از دنیای مادی و تجملات، ارزشمندتر از زندگی در جایی با تجملات است.
دستی که ریزشی نکند شاخ بی برستنخلی که میوه ای ندهد خشک بهترست
هوش مصنوعی: دستهایی که نمیتوانند کمک یا خیر بکنند، مانند شاخهای است که ثمر ندارد. بهتر است از درختی که میوه نمیدهد، دوری کنیم.
زنهار تن به سایه بال هما مدهتا آفتابروی قناعت میسرست
هوش مصنوعی: سعی کن به پناهگاه و حمایت دیگری تکیه نکن، زیرا تنها با رضایت و قناعت میتوان به آرامش واقعی دست یافت.
از ناله مس مکن، نکند گوش اگر فلکگل گوش هوش دارد اگر باغبان کرست
هوش مصنوعی: ناله و گریه از دل مس نکن؛ زیرا اگر آسمان هم گوش دارد، ممکن است باغبان ناشنوا باشد و صدای تو را نشنود.
گر پاکشی به دامن خود، به ز جنت استور حفظ آبروی کنی، به ز کوثرست
هوش مصنوعی: اگر خود را از گناه پاک کنی، از بهشت نیز برتر است و اگر آبروی دیگران را حفظ کنی، ارزشش از کوثر هم بیشتر است.
دنیا پرست روی به عقبی نمی کندهر هفت، پیش زشت به از هفت کشورست
هوش مصنوعی: آدمی که به دنیا و زرق و برق آن عشق میورزد، هرگز به گذشته و آنچه را که از دست داده، فکر نمیکند. او به جای آنکه خود را در زشتیهای دنیا غرق کند، بهتر است به زیباییهای واقعی عالم بپردازد.
در زیر پای عشق فتاده است آسمانعشق این سواد را، تل الله اکبرست
هوش مصنوعی: زیر پای عشق، آسمان به رنگی تیره و سنگین افتاده است و این نشانهای از بزرگی و عظمت عشق است.
از نعل واژگون مرو از راه زینهاردر زیر موج ریگ روان آب کوثرست
هوش مصنوعی: از راهی که نعل واژگون وجود دارد، نرو؛ زیرا در زیر موجهای ریگ، آب کوثر وجود دارد.
صائب کسی که گوشه عزلت گزیده استدر چشمها عزیز چو گوگرد احمرست
هوش مصنوعی: کسی که در گوشه عزلت و تنهایی زندگی می‌کند، در چشمها و دلها ارزش و احترام خاصی دارد، مانند گوگردی که به رنگ قرمز درآمده و نادر است.