غزل شمارهٔ ۱۹۱۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به نقد و بررسی مفهوم نشاط و خوشی می‌پردازد و بیان می‌کند که این نشاط در دل گنجینه‌ای پنهان است که به شکل خمیده‌ای در آمده است. او اشاره می‌کند که گنجی که در قدیم وجود داشته، اکنون در حال افول و خمیدگی است. همچنین، در مورد جام جهان نما که رازها را نمایان می‌کند، گفته می‌شود که در زنگبار از خجالت در آینه خمیده است. شاعر به شیخ اشاره می‌کند و او را از گذر به میخانه منع می‌کند، زیرا او خودپرست و دشمنی دیرینه است. سپس به علم و دانش یونانیان اشاره می‌کند که اگر به دقت نگاه کنیم، همه در دل آن خمیدگی پنهان است. در پایان، شاعر بیان می‌کند که صایب (شاعر) به دلیل این خماری، نمی‌تواند دست خود را از سرم بردارد، زیرا این خمیدگی مانند خشت بر سر گنجینه نشسته است.
نقد نشاط در دل گنجینه خم استاین گنج در عمارت دیرینه خم است
هوش مصنوعی: شادی و سرور واقعی در دل شراب نهفته است و این گنجینهی شگفتانگیز در ساختاری قدیمی قرار دارد.
جام جهان نما که در او راز می نموددر زنگبار خجلت از آیینه خم است
هوش مصنوعی: جامی که اسرار را نشان میدهد، در زنگبار از دیده شدن در آینه خجالت میکشد.
مگذار شیخ را که به میخانه بگذردکان خودپرست دشمن دیرینه خم است
هوش مصنوعی: اجازه نده که شیخ به میخانه برود، زیرا او خودپرست است و دشمن همیشگی نوشیدنی حلال است.
علمی که سرخ رویی یونانیان ازوستچون نیک بنگری همه در سینه خم است
هوش مصنوعی: دانش و علمی که موجب افتخار و سربلندی یونانیان است، اگر با دقت بنگریم، در حقیقت در دل و نهاد خود، نشانههایی از تلخی و ضعف دارد.
صائب خمار دست نمی دارد از سرمچندان که خشت بر سر گنجینه خم است
هوش مصنوعی: صائب به شدت گرفتار حالتیست که نمی‌تواند از آن خلاصی یابد، به گونهای که همانطور که نمیتوان بر روی گنجینه‌ای که زیر خشتها پنهان است، تکیه کرد، او نیز نمی‌تواند از این حالت رها شود.