غزل شمارهٔ ۲۰۴۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر احساس ناامیدی و یأس خود را بیان می‌کند. او به عید و امیدهایی که از آن ناشی می‌شود، اشاره می‌کند و می‌گوید که این امیدها به واقعیت نمی‌پیوندند. او از سرگذشت دشوار بندگان و انسان‌ها و همچنین از حسرت‌های عشق و جدایی حرف می‌زند. شاعر با ذکر بی‌ثمر بودن انتظار برای شکوفایی و میوه دادن، غم و اندوه خود را بیان می‌کند و به دردی اشاره می‌کند که در دلش ریشه دوانده است. او به ناامیدی از زندگی می‌پردازد و تنها امیدش یاد عزیزان است، که یادآوری آن‌ها می‌تواند نوری در زندگی‌اش باشد.
امید دلگشاییم از ماه عید نیستاین قفل بست گوش به زنگ کلید نیست
هوش مصنوعی: امید ما برای دلخوشی از ماه عید نیست و همچنان در قفل ما خبری از کلید نیست.
قطع نظر ز بنده و آزاد کرده امامید میوه و گلم از سرو و بید نیست
هوش مصنوعی: بیتوجه به موقعیت اجتماعی و تفاوتهای انسانی، دیگر به دنبال ثمرات و زیباییها نیستم، نه از درخت سرو و نه از درخت بید.
از صد یکی به پایه منصور می رسدچون لاله هر که بگذرد از سر شهید نیست
هوش مصنوعی: از میان صد نفر، تنها یکی به مقام منصور میرسد و مانند لاله، هر کسی که از کنار شهید عبور کند، به این مقام نمیرسد.
زان دم که ریشه کرد به دل ذوق کاوکاوناخن به چشم داغ کم از ماه عید نیست
هوش مصنوعی: از آن لحظه که عشق در دل ریشه دوانید، احساس و شوقی به وجود آمد که مانند ناخنی به چشم می‌زند و در زیبایی، کمتر از نور ماه شب عید نیست.
چشم من و جدا ز تو، آنگاه روشنی؟روزم سیاه باد که چشمم سفید نیست
هوش مصنوعی: چشم من بدون تو چگونه می‌تواند روشنایی داشته باشد؟ روز من بدون تو تاریک است، چون چشمم بدون تو هیچ درخششی ندارد.
زینسان که ناامید ز نشو و نما منمبرگ خزان رسیدن چنین ناامید نیست
هوش مصنوعی: از این رو که من ناامید از رشد و شکوفایی هستم، باید بگویم که برگ خزان به این معنا نیست که ناامیدی فقط به آنجا ختم می‌شود.
صائب به شکر این که فراموش نیستندگر یاد ما کنند عزیزان بعید نیست
هوش مصنوعی: صائب از بودن عزیزانی که به یاد ما هستند و ما را فراموش نکردهاند، ابراز خوشحالی می‌کند. او معتقد است اگر این عزیزان ما را به یاد بیاورند، چیز عجیبی نیست.