غزل شمارهٔ ۲۰۸۶
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌ها و جذابیت‌های عشق و دل باختگی می‌پردازد. شاعر به استفاده از تشبیهات و تصاویر زیبا اشاره می‌کند. از عقیق و لعل به عنوان نمادهای زیبایی و احساسات عمیق یاد می‌شود و به حسرت و شرم یوسف در برابر زیبایی‌ها اشاره دارد. همچنین، از تأثیر نسیم و بوی زلف معشوق بر روح و روان سخن می‌گوید. در نهایت، شاعر از ناتوانی در بیان احساسات و ترس از عواقب آن صحبت می‌کند. به طور کلی، این شعر حالت‌های مختلف عاشقانه و عواطف انسانی را با ظرافت توصیف می‌کند.
تا از عقیق او به بدخشان سخن گذشتاز سنگ، لعل چون عرق از پیرهن گذشت
هوش مصنوعی: وقتی صحبت از زیبایی عقیق او به بدخشان رسید، لعل هم مانند عرقی که بر روی پیرهن جاری می‌شود، از سنگ بیرون آمد.
دامان چین ز عطسه خون لاله زار شداز بس نسیم زلف به مغز ختن گذشت
هوش مصنوعی: چون نسیم زلف به سرزمین ختن وزید، عطسهای از دامن چین برخاست که چهرهی خون آلود لالهزار را به نمایش گذاشت.
گرد لب پیاله که از مجلس شرابحرفی برون نبرد اگر صد سخن گذشت
هوش مصنوعی: اگر لب پیرامون پیاله شراب نتواند هیچ کلامی را به خارج برساند، حتی اگر صد سخن هم گفته شود.
یوسف ز شرم سر به گریبان چاه بردتا از قماش پیرهن او سخن گذشت
هوش مصنوعی: یوسف، از شرم، سرش را به داخل چاه برد و از آنجا که در مورد لباسش صحبت شد، حیا کرد و نتوانست به کسی نگاه کند.
آتش ز روی صورت دیوار می چکدپروانه چون تواند ازین انجمن گذشت؟
هوش مصنوعی: آتش از چهره دیوار میریزد و چگونه پروانه میتواند از این جمع خارج شود؟
صائب کمال زلف در آشفته خاطری استنتوان ز بیم ناخن دخل از سخن گذشت
هوش مصنوعی: کمال زیبایی زلف در آشفته بودن حالتی است که انسان از ترس آسیب دیدن، نمیتواند دربارهاش صحبت کند.