غزل شمارهٔ ۲۱۹۰
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان احساسات و تجربیات انسانی می‌پردازد. او به عدم وجود فاصله در مشکلات و پریشانی‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید امروز دیگر جمعیتی وجود ندارد که از هم جدا باشند. فریادها و ناله‌ها به هم نزدیک‌ترند و به عنوان زنجیری به هم پیوسته‌اند. شاعر با استفاده از تمثیل‌ها به محدودیت‌های زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که در دل عارف، تنها در زمان مناسب می‌توان سماع کرد و خارج از آن، هیچ حرکتی نیست. او نکته‌ای مهم را یادآور می‌شود که در مجالس و زندگی، نمی‌توان به راحتی از مشکلات رهایی یافت. همچنین به زیبایی‌ها و خوشی‌ها اشاره می‌کند که در زندگی تنها به صورت گذرا ظاهر می‌شوند و بر روی خود، نظارت و توجه بیشتری نیاز است. در انتها، شاعر به محدودیت‌های خود در بیان احساسات اشاره می‌کند و می‌گوید هر چند که نقش دیگران در زندگی اهمیت دارد، اما خود او نیز در این زمینه محدود است.
در موج پریشانی ما فاصله ای نیستامروز به جمعیت ما سلسله ای نیست
هوش مصنوعی: امروز در گرماگرم عشق و هیجان، هیچ فاصلهای میان ما وجود ندارد و ارتباطات ما به هم پیوند خورده است.
فریاد که اسباب گرفتاری ما راچون حلقه زنجیر ز هم فاصله ای نیست
هوش مصنوعی: فریاد بزنید که عوامل درگیری و مشکلات ما به اندازه حلقههای زنجیر به هم نزدیک هستند و فاصلهای بینشان نیست.
بی دیده بینا چه گل از خار توان چید؟رحم است به پایی که در او آبله ای نیست
هوش مصنوعی: اگر کسی چشم بینا نداشته باشد، چگونه میتواند از میان خارها گلی برچیند؟ رحم بر پایی که هیچ نشانهای از درد و ناراحتی ندارد.
موقوف به وقت است سماع دل عارفهر روز در اجزای زمین زلزله ای نیست
هوش مصنوعی: سماع دل یک عارف وابسته به زمان خاصی است، و هر روز در زمین زلزلهای وجود ندارد.
از ظرف حریفان نتوان سر به در آورددر بزم شرابی که تنک حوصله ای نیست
هوش مصنوعی: در مجلسی که شراب در آن جریان دارد و جمعیت کمی حاضر است، نمی‌توان از ظرفیت و قدرت حریفان فراتر رفت.
بوی گل و باد سحری بر سر راهندگر می روی از خود، به ازین قافله ای نیست
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی، عطر گل و نسیم صبحگاهی در اطراف تو جاری است. اگر از خودت غفلت نکنی، هیچ چیز بهتر از این گروه و همراهی نیست.
صائب ز سر زلف سخن دست نداردهر چند به جز گوشه ابرو صله ای نیست
هوش مصنوعی: صائب به خاطر زیبایی و جذابیت سخنانی که از خود دارد، نمیتواند به سر زلف خود دسترسی پیدا کند. با این حال، او میداند که تنها زیبایی موجود در منظر او، همان گوشه ابروی معشوق است که سبب می‌شود او به آن زیبایی توجه کند.