غزل شمارهٔ ۲۴۸۷
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی و نقد وضعیت انسان‌ها و زاهدان می‌پردازد که در جستجوی حقیقت هستند. شاعر به دوربینانی اشاره می‌کند که قادرند چهره صبح قیامت را ببینند و از زندگی روشن‌تر از خود آگاه شوند. او می‌گوید زاهدان به جای اینکه به فکر صید انسان‌ها باشند، در ظاهری گمراه کننده زندگی می‌کنند.
شاعر به تضاد میان کثرت انسان‌ها و وحدت درک آنها اشاره دارد و بیان می‌کند که عده‌ای به علم و حقیقت نزدیک نشده‌اند و تنها در ظاهر خود را فریفته‌اند. او همچنین یادآوری می‌کند که هیچ چیزی در زمین بدون تغییر نیست و کسانی که در دنیای زیرین خوابیده‌اند، ممکن است از حقیقی بودن این دنیا غافل باشند. در نهایت، به باغ زندگی اشاره می‌کند که با برگ‌های آن، عیش و زندگی را به زیبایی آراسته است.
دوربینانی که در پرداز دل کوشیده‌اندچهره صبح قیامت را همین جا دیده‌اند
هوش مصنوعی: افرادی که عمق دل و روح خود را کاویده و جستجو کردهاند، توانستهاند نشانههای روز قیامت را در همین دنیا مشاهده کنند.
از دو چشم دوربین در زندگی روشندلاندر ترازوی قیامت خویش را سنجیده‌اند
هوش مصنوعی: در زندگی روشندلان، با نگاهی عمیق و دقیق به رفتارها و اعمال خود اهمیت دادهاند و در روز قیامت، اعمالشان را با دقت میسنجند.
نیستند از فکر صید خلق غافل زاهدانگربه ظاهر دیده چون باز از جهان پوشیده‌اند
هوش مصنوعی: زاهدان، که خود را از دنیا جدا کردهاند، در واقع مانند گربههایی هستند که فقط ظاهر شکار را میبینند و از عمق فکر و درک واقعی دنیا غافلند. آنان از دغدغههای دیگران بیخبرند و به تظاهر و ظاهر دنیا توجه دارند.
کثرت خلق است از وحدت حجاب دیده‌هااز علم غافل ز گرد لشکری گردیده‌اند
هوش مصنوعی: زیادتی افراد ناشی از یکتایی است، و چشمها به خاطر نادانی از حقیقت پوشیده‌اند؛ به همین علت، مانند یک سپاه به دور هم جمع شدهاند.
بوته از بهر گداز خویش سامان داده‌اندساده‌لوحانی که همچون مه به خود بالیده‌اند
هوش مصنوعی: گلدانی برای رشد و زیبایی خود آماده کردهاند افرادی که به طور سادهلوحانه به خود میبالند و مانند مه درخشان و فریبنده هستند.
نیست در روی زمین یک کف زمین بی‌انقلابوقت آنان خوش که در زیر زمین خوابیده‌اند
هوش مصنوعی: هیچ جایی در دنیا نیست که بدون تغییر و تحول باشد. خوشا به حال کسانی که در زیر خاک خوابیده‌اند و از این دگرگونیها بیخبرند.
می‌کند زیر و زبر صائب خزان در یک نفسبرگ عیشی را که چون گل خلق بر هم چیده‌اند
هوش مصنوعی: در یک لحظه، پاییز برگ شادی را که مانند گلی زیبا جمع آوری شده، با دقت زیر و رو می‌کند.