غزل شمارهٔ ۲۴۹۴
هوش مصنوعی: این شعر به نقد و بررسی وضع اجتماعی و روحی مردم می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره دارد که انسان‌ها از اصل و ذات خود غافل شده‌اند و به ظواهر دنیا توجه می‌کنند. آن‌ها به مانند حباب‌ها و کف دریا، بی‌پایه و بی‌محتوا شده‌اند. همچنین، او به ضعف عقل و خرد در برخی افراد اشاره می‌کند که به دیوانگی می‌رسند، و از دیوانگان تعجب می‌کند که گاه به خرد و عقل نزدیک می‌شوند. در نهایت، به غفلت مردم از یاد خدا و ذکر او اشاره دارد و تأکید می‌کند که بهترین دولت، خلق نیکو و نیت پاک است، اما چرا مردم از این حقیقت غافل هستند.
خانه آرایان ز تعمیر درون غافل شدنداصلشان چون بود از گل، خرج آب و گل شدند
هوش مصنوعی: خانهداران در تزیین و زیباسازی منزل خود غافل شدند. اصل و ریشهٔ آن‌ها از خاک و گل است، پس به جای توجه به زیبایی، تمام انرژیشان را بر روی آب و گل صرف کردند.
خشک مغزانی که نشکستند خود را چون حبابچون کف دریا و بال دامن ساحل شدند
هوش مصنوعی: افرادی که نتوانستند خود را به چالش بکشند و از دایره ی رنج و سختی بیرون نیامدند، مانند حبابهای ناپایدار، کف دریا و لبههای دامن ساحل باقی ماندند.
نغمه پردازی کنند از سیلی باد خزانچون صنوبر سرفرازانی که صاحبدل شدند
هوش مصنوعی: خزانی که از باد میآید، موزیک و نغمهای زیبا ایجاد می‌کند، همانطور که صنوبرهای بلند و ریشهدار در دلهای خود ارادت و عشق دارند.
جای حیرت نیست اهل عقل اگر مجنون شوندحیرت از دیوانگان دارم که چون عاقل شدند
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد اگر افراد عاقل دیوانه شوند، اما من از دیوانگان تعجب میکنم که چطور ممکن است به عاقل بودن برسند.
سبز شد در دست مردم دانه تسبیحهابس که در دوران ما از ذکر حق غافل شدند
هوش مصنوعی: دانههای تسبیح در دست مردم به سبزی و تازگی درآمدند، زیرا در زمان ما بسیاری از مردم از یاد خدا و ذکر او غافل شدند.
نیست صائب دولتی بالاتر از خلق نکواز چنین دولت چرا اهل جهان غافل شدند؟
هوش مصنوعی: هیچ حکومتی بالاتر از خلق و رفتار نیکو نیست، پس چرا مردم دنیا از چنین دولتی غافل ماندهاند؟