غزل شمارهٔ ۲۸۵۱
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به اهمیت سیر و سلوک در زندگی و توجه به خود می‌پردازد. او تأکید می‌کند که انسانی که همواره در پی شناخت خود باشد، شوق و اشتیاقش فزونی می‌گیرد. همچنین به دوری از دنیا و جمعیت و تلاش برای دستیابی به صلح و آرامش درونی توصیه می‌کند. شاعر به بی‌فکری برخی از مردم اشاره کرده و هشدار می‌دهد که فرصت‌ها و نعمت‌ها می‌تواند فریبنده باشد و انسان را به دردسر بیندازد. او به ناپایداری دنیا و تشویش‌های آن اشاره کرده و می‌گوید که باید از نارساییهای زندگی رنج نبرد و از مشکلات خود جلوگیری کند. در نهایت، شاعر از وضع خود در میخانه می‌گوید و به این نکته اشاره می‌کند که ورود به چنین محیطی منجر به آزاد شدن از قید و بند خودخواهی‌ها می‌شود.
خوش آن رهرو که دایم چون فلک بر خویش می گرددکه بر خود هر که گردد بیش، شوقش بیش می گردد
هوش مصنوعی: خوش به حال کسی که مانند آسمان همواره در حال گردش است و با هر چرخشی که به سمت خودش می‌کند، شوق و رغبتش نیز بیشتر می‌شود.
مجرد شو که برق بی مروت با جهانسوزیزبی برگی چراغ خانه درویش می گردد
هوش مصنوعی: از تعلقات و رنجها جدا شو، زیرا که نبود محبت و بیرحمی باعث می‌شود حتی یک برگ از چراغ خانهی درویش خاموش شود.
به قسمت صلح کن زنهار از جمعیت دنیاکه آب گوهر از دریا نه کم نه بیش می گردد
هوش مصنوعی: به تدبیر صلح و آرامش بپرداز، زیرا در میان جمعیتهای مختلف دنیا، ارزشها و زیباییها هیچگاه کاهش و افزایش نمییابند.
مخور چون ساده لوحان روی دست نعمت الوانکه رگ زین خون فاسد شاهراه نیش می گردد
هوش مصنوعی: به سادگی نعمتهای رنگارنگ را قبول نکن، چرا که رگهای این لذتها با زهر و فساد پر شده و راه را به سمت خطر میبرد.
مشو زنهار غافل از ورق گردانی دنیاکه اسباب فراغت مایه تشویش می گردد
هوش مصنوعی: مواظب باش که از تغییرات و ناپایداریهای دنیا غافل نشوی، زیرا چیزهایی که به نظر راحتی و آسایش میآیند، میتوانند باعث نگرانی و تشویش تو شوند.
چرا از نارساییهای طالع دلگران باشم؟که از بیطاقتی خون در رگ من نیش می گردد
هوش مصنوعی: چرا باید از بدبیاریها و ناکامیها ناراحت باشم؟ وقتی که به خاطر بیتابی، خون در رگهایم به جوش میآید.
نشد حال دل مجروح من بر هیچ کس روشنکه خط ژولیده می باشد قلم چون ریش می گردد
هوش مصنوعی: حال دل زخمخورده من برای هیچکس مشخص نشد، زیرا خطی که بر روی کاغذ مینویسم به اندازه ریش درهم و برهم است.
ترا دل واپسی دارد زمین گیر گرانجانیوگرنه صدهزاران رهنما در پیش می گردد
هوش مصنوعی: دل کسی به تو وابسته است و تمام وجودش به خاطر تو تحت فشار و اندوه قرار دارد. اگر این علاقه نبود، هزاران رهبر و هدایتگر در دنیای تو وجود دارد که میتوانی از آنها بهره بگیری و در هر مسیر دیگری حرکت کنی.
مرا زان گوشه میخانه افتاده است خوش صائبکه هر کس پای خود در وی نهد بیخویش می گردد
هوش مصنوعی: در آن قسمت از میخانه حسی خوش بر من غالب است، به طوری که هر کسی که پای خود را در آنجا بگذارد، به فردیتی متفاوت و بیهویتی تبدیل می‌شود.