غزل شمارهٔ ۲۸۸۳
هوش مصنوعی: این شعر به تفکر درباره عشق، نیکوکاری، و حقیقت انسانی می‌پردازد. شاعر به زیبایی‌های طبیعی و انسانی اشاره می‌کند و می‌گوید که چمن به گل نمی‌چسبد و عشق باید بی‌تظاهر و خودآرایی باشد. او به عارفان و راه سلوک اشاره می‌کند و تاکید می‌کند که نباید از اصول شرع فاصله گرفت. شاعر به موضوع مرگ و غفلت انسان‌ها نیز می‌پردازد و می‌گوید در وقت مرگ، انسان‌ها متوجه غفلت‌های خود می‌شوند. در نهایت، او به درد و رنج آگاهان اشاره می‌کند که با دردی که از زندگی می‌کشند، به بیان حالات درونی خود می‌پردازند.
چمن‌پیرا نه گل را دسته در گلزار می‌بنددکه گل در روزگار حسن او زنار می‌بندد
هوش مصنوعی: چمن‌پیرا، که برای زیبایی و آراستگی چمن تلاش می‌کند، اینقدر در کارش مهارت دارد که نمیتواند گل را به صورت دستهای در باغ گل قرار دهد. زیرا گل در دوران زیباییاش، خود را زینت می‌بندد و نیازی به این کار ندارد.
چو عشق بی‌تکلف دست بردار از خودآراییکه بتوان زیج بستن عقل تا دستار می‌بندد
هوش مصنوعی: وقتی عشق بدون هیچ تزویر و خودنمایی وارد میشود، از خودخواهی و تظاهر دست بردار. آنگاه عقل و فکر میتواند به خوبی کار کند و به آرامش برسد.
تو کز سر طریقت غافلی از شرع در مگذرکه بر عارف شود احرام اگر زنار می‌بندد
هوش مصنوعی: اگر از مسیر درست دوری و قوانین دین را فراموش کنی، بدان که کسی که به خداوند نزدیک است، اگر حتی به ظواهر دنیا هم بیتوجه باشد، همچنان در حالت تقدس و عبادت است.
نبیند داغ غربت وقت رحلت عاقبت‌بینیکه پیش از مرگ چشم از عالم غدار می‌بندد
هوش مصنوعی: کسی که از آینده خود آگاه است، در زمان مرگ دیگر به دنیا و فریبهایش نگاه نمیکند، و درد دوری از وطن را در آن لحظه نمیبیند.
ز عاجزنالی ما مهربان شد چرخ سنگین‌دلگیاه ما زبان برق بی‌زنهار می‌بندد
هوش مصنوعی: از ناتوانی ما، آسمان با محبت شد و زمین سختدل، گیاهان ما را به زبانی بیپناه خاموش می‌کند.
خزان را غنچه این بوستان در آستین داردچمن‌پیرا ز غفلت رخنه دیوار می‌بندد
هوش مصنوعی: در این بیت، به زیبایی و راز و رمز طبیعت اشاره شده است. باغبان یا مراقب چمن، از غفلت و بیتوجهی به روند تغییرات فصلها آگاه است و سعی می‌کند تا از زوال و نابودی گلها و گیاهان جلوگیری کند. به عبارتی، او تلاش می‌کند تا به بهار و زیباییها توجه کرده و از سرما و خشکی پاییز محافظت کند. این تصویر نشاندهندهٔ اهمیت دقت و توجه به جزئیات در زندگی است.
به دردش می‌رسد دانای اسرار نهان صائبز عرض حال خود هرکس لب اظهار می‌بندد
هوش مصنوعی: کسی که به واقعیتهای پنهان واقف است، برای درد و رنج دیگران اهمیت قائل میشود. اما هر فردی درباره مشکلات خود و احساساتش، به راحتی صحبت نمیکند و تمایل دارد سکوت کند.