غزل شمارهٔ ۳۱۰۵
هوش مصنوعی: این شعر به موضوعاتی چون شجاعت، مردانگی و دیوانگی می‌پردازد. شاعر به قضا و تقدیر اشاره می‌کند و می‌گوید که گردنکشی در برابر آن ناشی از دیوانگی است. به طور کلی، او به این نکته تأکید می‌کند که در مواجهه با مشکلات، شجاعت و مردانگی را باید در نظر داشت و سعی نکردن در پذیرش واقعیت‌ها را نشانه ضعف می‌داند. همچنین، او از بیگانگی و خواسته‌های پوچ انتقاد می‌کند و به ارزش‌های واقعی و عمیق انسانی اشاره می‌نماید. در نهایت، شاعر می‌گوید که در میان عاقل‌ها ممکن است تنها یک نفر شایسته دیوانگی باشد، که این به نوعی به طرز تفکر خاص افراد اشاره دارد.
ز فرمان قضا گردنکشی دیوانگی باشددرین میدان سپر انداختن مردانگی باشد
هوش مصنوعی: انقیاد به سرنوشت و تقدیر، در واقع برتر از سرstrongی به حساب میآید. در این عرصه، تسلیم شدن نشانهای از شجاعت و مردانگی است.
زعجز من دلیر آن کس که می گردد نمی داندکه پشت دست من سرپنجه مردانگی باشد
هوش مصنوعی: شخصی که در سختی و چالشها تسلیم میشود، از ناتوانی خود خبر ندارد. او نمیداند که در درون من استعداد و قدرت مبارزهای وجود دارد که میتواند بر مشکلات غلبه کند.
زیوسف من به بوی پیرهن قانع نمی گردمکه دامان وسایل پرده بیگانگی باشد
هوش مصنوعی: من به بوی پیراهن یوسف راضی نمیشوم، زیرا واقعاً چادر و پردههای جدایی از آنچه هست، مرا قانع نمیکند.
به تشریف سجود آستان از دور خرسندمکیم من تا مرا اندیشه همخانگی باشد؟
هوش مصنوعی: من از دور از سجده کردن در درگاه خدا خوشحالم، زیرا تا زمانی که مرا به فکر همنشینی با خودت میاندازی، به این حالت از خرسندی ادامه میدهم.
به دست دختر رز اختیار خویش را دادندر آیینه خردمندان نه از مردانگی باشد
هوش مصنوعی: سپردن اختیار خود به دست دختر زیبا در نظر عاقلانه، نشانهی مردانگی نیست.
زچندین قطره باران یکی گوهر شود صائبزصدعاقل یکی شایسته دیوانگی باشد
هوش مصنوعی: از میان بسیاری از قطرات باران، تنها یکی به جواهر تبدیل میشود و از میان صد عاقل، تنها یکی میتواند شایسته دیوانگی باشد.