غزل شمارهٔ ۳۶۴۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف عشق و تأثیرات شگرف آن بر دل و جان انسان‌ها می‌پردازد. بیان می‌کند که هر کسی که به زلف معشوق دل ببازد، دیوانه عشق می‌شود و حسن و زیبایی در دل عشق متولد می‌شود. همچنین به تضادهای موجود در عشق اشاره می‌کند، مانند شب و روز، و تأثیر منفی بخل بر دل‌های عاشقان. سرانجام، شاعر به این نتیجه می‌رسد که هر که دلش از عشق مجروح شده، می‌داند که چرا چنین احساسی پیدا کرده است.
نه همین دل ز سر زلف تو مفتون گردیدهرکه پیوست به این سلسله مجنون گردید
هوش مصنوعی: این دل فقط به خاطر زیباییهای موهای تو مجذوب نشده است؛ هر کسی که به این راه و عشق بپیوندند، بیخود و دیوانه می‌شود.
حسن از تربیت عشق زبان آور شدسرو در زیر پر فاخته موزون گردید
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت از پرورش عشق به وجود آمده است؛ همانطور که درخت سرو تحت سایهی پرنده فاخته، به شکلی موزون و زیبا رشد می‌کند.
شب مهتاب بود روز سیه در نظرشدل هرکس که در آن طره شبگون گردید
هوش مصنوعی: در شب روشن ماه، روز سیاه به نظرش میرسید، دل هر کسی که در آن موهای شبتاب او گرفتار شده بود.
بخل آن روز دوانید رگ و ریشه به خاککه زمین پرده مستوری قارون گردید
هوش مصنوعی: در آن روز، بخل و حرص به شدت در دلها ریشه دواند و باعث شد که زمین پوششی بر خود بگیرد و به طرز عجیبی مانند قارون، ثروت را پنهان کند.
هرکه مفتون سر زلف سخن شد، داندکه دل صائب از اندیشه چرا خون گردید
هوش مصنوعی: هر کسی که از زیبایی و جذابیت کلام فریفته شود، میفهمد که چرا دل صائب از فکر و اندیشه به درد و خونریزی دچار شده است.