غزل شمارهٔ ۳۷۰۲
هوش مصنوعی: این شعر درباره دل‌سوزی و ناامیدی شاعر از زندگی و دلدادگی است. شاعر می‌گوید فردی که به این راه رفته است، هرگز به گذشته خود برنمی‌گردد. چشمان او به خاطر عدم درک درد و رنج، خشک و بی‌حس شده است. او همچنین به سنگدلی و فریب زیبایی‌های ظاهری دیگران اشاره می‌کند و می‌گوید که عشقش به معشوق چنان عمیق است که نمی‌تواند دل از او بردارد. شاعر به سادگی دل‌ها و مشکلاتی که زیبایی‌های دنیا ایجاد می‌کند، اشاره دارد و به نظارت بر بزرگان و سراب‌های دنیا اشاره می‌کند. در نهایت، او به تلخی زندگی و این که در این دوران، تنها خون دل است که نصیب انسان می‌شود، تأکید می‌کند.
دل رمیده ملول از سفر نمی‌گرددفتاد هرکه به این راه برنمی‌گردد
هوش مصنوعی: دلهای خسته و بیقرار از سفر فراری نیستند؛ هر کسی که در این مسیر قرار بگیرد، دیگر به عقب برنمی‌گردد.
شده است خشک چنان چشم من ز بی‌دردیکه از نظاره خورشید تر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: چشم من به قدری از بیدردی خشک و بی‌حس شده است که حتی با دیدن خورشید هم تغییر حال نمیدهد.
مشو به سنگدلی غرّه ای کمان‌ابروکه تیر آه من از سنگ برنمی‌گردد
هوش مصنوعی: به خود مغرور نشو که بیاحساسی، چرا که درد و غم من به سادگی از قلب سنگی هم عبور می‌کند و برنمی‌گردد.
دل از عقیق لب او چگونه بردارم؟که تشنه سیر ز آب گهر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: چطور میتوانم دل خود را از زیبایی لبهای او جدا کنم؟ زیرا تشنگیام از آب گرانبها سیراب نمی‌شود.
زمین ساده‌دلی‌هاست سخت دامنگیرز آبگینه من نقش بر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: دنیا محل سادگی و دلباختگی افرادی است که در دام گرفتار میشوند. اثر و نشانههای دل‌سوزی من از آبگینه (شاید به معنای شفافیت یا زودباوری) محو نمی‌شود و همیشه باقی میماند.
نمی‌شوند بزرگان ز پاس خود غافلکه تیغ کوه جدا از کمر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: بزرگان هرگز نمیتوانند از جایگاه و مقام خود غافل شوند، زیرا مانند تیغی که از کمر کوه جدا نمی‌شود، آنها نیز نمیتوانند از جایگاه خود دور شوند.
سراب تشنه‌لبان را نمی‌کند سیرابکه حرص جاه کم از سیم و زر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: آبنمایی که در بیابان جلوی تشنه‌لبان قرار میگیرد، نمی‌تواند آنها را سیراب کند، چرا که اشتهای سیریناپذیر انسان برای مقام و ثروت هیچگاه کمتر نمی‌شود.
ز زور آب شناور نمی‌شود عاجزز باده ساقی ما بی‌خبر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: از قدرت و شدت آب، چیزی غرق یا ناکام نمی‌شود. همچنین، کسی که از شراب و خوشیهای ساقی ما بی‌خبر است، هرگز دچار گمگشتگی نمی‌شود.
به غیر خون جگر باده‌ای درین دوراننصیب صائب خونین‌جگر نمی‌گردد
هوش مصنوعی: در این دوران، جز غم و درد، چیزی به صائب خونین‌جگر نمیرسد.