غزل شمارهٔ ۳۸۱۷
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی شرایطی می‌پردازد که انسان باید در آن با آگاهی و شناخت از دنیا و خود برخیزد. شاعر می‌گوید که تنها کسی می‌تواند با شادی از جای خود برخیزد که با روحی عارفانه و عمیق به زندگی نگاه کند و دلش از هیچ داغ و دردی به تنگ نیاید. همچنین تأکید می‌کند که در پایان، تفرقه و جدایی سرانجام هر جمعی است و این باعث می‌شود که دل‌ها در محشر به یگانگی برگردند. شاعر به تأثیر عشق و زیبایی نیز اشاره می‌کند و اینکه بایستی از غم دوری کنیم و بر احساسات خود مسلط باشیم. در نهایت، بیان می‌شود که برخی افراد به دلیل سوزش درونی خود و شرایط زندگی سیاه‌بخت هستند و مانند لاله‌ها، داغ خود را پنهان می‌کنند.
ازین بساط کسی شادمانه برخیزدکه از سر دو جهان عارفانه برخیزد
هوش مصنوعی: کسی می‌تواند با شادابی از این دنیا وداع کند که با شناخت و درک عمیق از زندگی و جهانینها را ترک کند.
مدار دست ز دامان آه نیمشبیکه دل ز جای به این تازیانه برخیزد
هوش مصنوعی: دست از دامن شب بکش، وقتی دل از جا کنده شود و به تازیانهای از ناراحتی یا درد برخیزد.
اثر ز عاشق صادق درین جهان مطلبکه گرد راست روان از نشانه برخیزد
هوش مصنوعی: عشق واقعی و راستین در این دنیا آثار و نشانههای خود را نشان میدهد، به طوری که کسانی که به حقیقت عشق نزدیک میشوند، میتوانند آن نشانهها را ببینند.
مآل تفرقه جمعیت است آخر کاردل دو نیم به محشر یگانه برخیزد
هوش مصنوعی: در نهایت، اختلاف و جدایی میان مردم به تفرقه منجر می‌شود و در روز قیامت، دل‌ها از هم جدا خواهند شد، در حالی که باید بهصورت اتحاد و یکپارچگی در کنار هم قرار بگیرند.
قدم برون منه از شارع میانه رویکه از کنار غم بیکرانه برخیزد
هوش مصنوعی: از وسط راه بیرون نرو، زیرا از کنار غم بیپایان برمیخیزد.
ز درد هر سر مو بر تنم زبانی شدبه قدر سوز ز آتش زبانه برخیزد
هوش مصنوعی: از شدت درد، هر مویی که بر تنم است، به اندازه آتشی که از شعله برمیخیزد، حرف میزند.
ز طرف دامن گل آستین فشان گذردغبار هرکه ازین آستانه برخیزد
هوش مصنوعی: از دامن گل که آستینش را به سوی ما میافشاند، غباری عبور می‌کند. هر کسی که از این درگاه بلند شود، تحت تأثیر آن غبار خواهد بود.
ملاحت تو برآورد گرد از دلهاز خاک شور محال است دانه برخیزد
هوش مصنوعی: زیبایی تو باعث می‌شود که دل‌ها از تیرگیها بیرون بیایند. بیرون آمدن دانه از خاکی که بیتفاوت است، غیرممکن به نظر میرسد.
اگر به گل گذری، با کمال بیدردیز سینه اش نفس عاشقانه برخیزد
هوش مصنوعی: اگر به گل نزدیک شوی، بدون هیچ دردی از دل او بویی عاشقانه برمیخیزد.
ز شعله بال سمندر نمی کند پروابه می چه پرده شرم از میانه برخیزد؟
هوش مصنوعی: پرندهای از شعلههای آتش نمیترسد، پس چرا باید شرم از نوشیدن می (شراب) داشته باشد و خود را از میان جمع کنار بکشد؟
نفس شمرده زن ای بلبل نواپردازکه رنگ گل به نسیم بهانه برخیزد
هوش مصنوعی: ای بلبل نواپرداز، با احتیاط و آرامی آواز بخوان تا گلها بتوانند به نسیم پاسخ دهند و شکوفا شوند.
چو لاله مرهم داغش ز خون بود صائبسیاه بختی هرکس ز خانه برخیزد
هوش مصنوعی: هر کس که از خانه خارج شود، در حالی که غم و درد در دل دارد، مانند لالهای است که زخمهایش با خونش درمان می‌شود. این وضعیت نشاندهنده بدبختی اوست.