غزل شمارهٔ ۳۸۶۵
هوش مصنوعی: این شعر به موضوعاتی همچون غم و شادی، زندگی و مرگ، عشق و فراق پرداخته است. شاعر به اهمیت طول عمر و غم ناشی از آن اشاره می‌کند و بر روی زیبایی‌هایی که در زندگی وجود دارد تأکید می‌کند. او همچنین درباره ناپایداری زندگی و مرگ صحبت می‌کند و این‌که چگونه شادی و غم در کنار هم وجود دارند. شاعر به نیاز به خاکساری و خضوع در زندگی، و تأثیر اشک و گریه بر روشنی دل اشاره می‌کند. در پایان، او به بی‌فایده بودن نصیحت به کسانی که غافل‌اند می‌پردازد و بر لزوم بیداری و آگاهی تأکید می‌کند.
همیشه صاحب طول امل غمین باشدکه چین به قدر بلندی در آستین باشد
هوش مصنوعی: کسی که دارای آرزوهای طولانی و فراوان است، همیشه دلی غمگین دارد، چرا که همین آرزوها به اندازه بلندی آستینش او را در فشار قرار میدهد.
اگر چه بر یدبیضا بود صباحت ختمنظر به ساعد او صبح اولین باشد
هوش مصنوعی: اگرچه رنگ پوست او همچون عیسی (ع) سفید و زیباست، اما زیبایی چهرهاش به حدی است که صبح نخستین را تحتالشعاع قرار میدهد.
به روشنایی دل هرکه صفحه ای خوانده استچراغ در نظرش میل آتشین باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که به روشنی دل خود نگاهی به زندگی بیندازد، برای او مانند یک چراغ میماند که شوق و اشتیاقی آتشین در درونش شعلهور است.
حضور می طلبی، تن به خاکساری دهکه عیش روی زمین در ته زمین باشد
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن حضور و توجه، باید به humility و فروتنی روی بیاوری؛ زیرا لذت واقعی زندگی در عمیقترین و دورافتادهترین مکانها نهفته است.
به جان همیشه ز آسیب گاز می لرزدچو شمع، تیغ زبانی که آتشین باشد
هوش مصنوعی: جان همیشه به خاطر آسیبها میلرزد، مانند شمعی که در خطر خاموش شدن است، چون زبان تند و آتشین مانند شمشیری تیز، میتواند آزاردهنده باشد.
به اختصارحلاوت توان ز منزل یافتکه فرش خانه زنبور انگبین باشد
هوش مصنوعی: خلاصه این‌که لذت و شیرینی زندگی را از جایی میتوان پیدا کرد که محیط اطراف، پر از نعمتها و خوشیها باشد، همانند خانهای که در آن زنبور عسل وجود دارد.
ز گریه روشنی دیده می شودافزونچراغ خانه چشم اشک آتشین باشد
هوش مصنوعی: از اشک و گریه، روشنی دیده بیشتر میشود. اگر چشمها پر از اشک آتشین باشند، منزلت و نورانیّت خانه هم افزایش مییابد.
ازان به دیده دهم جای اشک لعلی راکه چشم خشک نگین دان بی نگین باشد
هوش مصنوعی: من به خاطر زیبایی و ارزش اشکهایی که از چشمانم میریزد، در نظر دارم که آنها را به جای نگین و جواهری گرانبها در نظر بگیرم؛ زیرا چشمی که هیچ حس و احساسی ندارد، مانند جواهری بیارزش است.
به دوری از نظر من نمی توان شد دورکه عینک دل عشاق دوربین باشد
هوش مصنوعی: نمیتوان با دوری از نگاه من فاصله گرفت، زیرا عشق به مانند عینکی است که دل عاشقان را به هم نزدیکتر می‌کند.
شود ز طول امل تنگ دستگاه نشاطکه چین به قدر بلندی در آستین باشد
هوش مصنوعی: اگر انسان در آرزوهای طولانی غرق شود، دیگر نمیتواند از شادی و نشاط بهرهمند شود، چراکه مانند چروکی که با طول زیاد در آستین قرار دارد، تنگی و محدودیت احساس میشود.
ز خرج بیش شود دخل باددستان راکه سربلندی خرمن ز خوشه چین باشد
هوش مصنوعی: اگر هزینهها افزایش پیدا کند، درآمد هم افزایش خواهد یافت. زیرا افتخار برداشت محصول به تلاش و زحمات کشاورزان بستگی دارد.
برای لقمه حریص از حیات می گذردکه مرگ مور مهیا در انگبین باشد
هوش مصنوعی: انسان برای لقمهای که میخواهد به دست آورد، از زندگی خود میگذرد و غافل از این است که مرگ همچون موریانه، در پشت سر او در کمین است، حتی اگر این لقمه از شیرینی برخوردار باشد.
یکی است مرگ وحیاتش به چشم زنده دلاندلی که زنده به گورازغبارکین باشد
هوش مصنوعی: مرگ و زندگی برای افرادی که دلهای زندهای دارند، یکی است. دلی که زنده است، حتی اگر در گور باشد، از غبار کینه به دور است.
مگوی حرف نصیحت به غافلان صائبمزن تپانچه به رویی که آهنین باشد
هوش مصنوعی: به افرادی که توجهی به نصیحت ندارند، چیزی نگو، مانند این است که به کسی که بیاحساس است، ضربهای سخت بزنی.