غزل شمارهٔ ۴۰۳۰
هوش مصنوعی: این شعر به اندوه و غم شاعر اشاره دارد. شاعر از شکست تدبیر خود و درد و رنجی که از زندگی می‌کشد، سخن می‌گوید. او به تضاد زیبایی و زشتی در زندگی اشاره کرده و از داغی که بر دل دارد، می‌نالد. همچنین به تنگدستی روزگار و ناامیدی از آن می‌پردازد و در انتها حسرتی عمیق را بیان می‌کند که نشأت گرفته از دل شکسته‌اش است. شاعر با به کار بردن نمادها و تصویرسازی‌های زیبا، احساساتش را از غم و اندوه بروز می‌دهد.
کنون که ناخن تدبیر من شکسته دمیدز چشم آبله ام خار دسته دسته دمید
هوش مصنوعی: حال که تدبیر و برنامهریزی من نتوانسته به خوبی عمل کند، مشکلات و دشواریها (همانند خاری) به وفور از چشمم نمایان شده است.
درین چمن که گلش خار در بغل داردخوشا کسی که چو بادام چشم بسته دمید
هوش مصنوعی: در این باغ که گلها به خاطر خارها در کنار خود درد دارند، خوشا به حال کسی که مانند بادام، چشمانش را بسته و بیخیال است.
بغیر داغ که صد برگ گشت از ناخنچه گل مرا دگر از طالع خجسته دمید
هوش مصنوعی: به جز زخم و آسیب ناشی از ناخن، هیچ چیز دیگری برای من نمانده است. گویی دیگر بخت خوشی برای من نمیوزد.
ز تنگ گیری این روزگار در عجبمکه صبح خنده چسان از دهان پسته دمید
هوش مصنوعی: از سختیها و تنگناهای این روزگار تعجب میکنم که چگونه صبح، شادی و خنده از دهان پسته خارج شده و فضا را پر کرده است.
چه فتنه ای تو که سنبل به آن دماغ بلندز شوق خدمت زلفت کمر نبسته دمید
هوش مصنوعی: تو چقدر زیبا و جالبی که حتی سنبل (گل خوشبو) هم به خاطر خوشنودی از زیبایی و زلف تو، با آن دماغ بلندی که دارد، کمرش را به خدمت تو بسته است.
چنان غبار کدورت گرفت عالم راکه صبح نور ز آیینه زنگ بسته دمید
هوش مصنوعی: جهان چنان در غم و کدورت فرو رفته بود که حتی نور صبح که باید از آینهای پاک بتابد، به خوبی نمایان نمیشد.
نظر به لاله و گل چون سیه کنم صائبمرا که سنبل آه از دل شکسته دمید
هوش مصنوعی: وقتی به لاله و گل نگاه میکنم، تلخی دلم را به خاطر میآورم. این در حالی است که سنبل، نماد زیبایی، از دل من آهی برمیخیزد.