غزل شمارهٔ ۴۱۳۴
هوش مصنوعی: این شعر به نقد وضعیت و رفتار انسان‌ها در مواجهه با دنیا و مسائل معنوی می‌پردازد. شاعر به جمعی اشاره می‌کند که به لذت‌های زودگذر دنیا (مانند می ناب) روی آورده‌اند و طعمه خواب غفلت شده‌اند. او از عشاقی می‌گوید که در بهشت باقی مانده‌اند اما قدرت درک حقیقت را ندارند. شاعر همچنین به درد و رنجی که از عشق و دنیا بر دل انسان‌ها سایه افکنده، اشاره می‌کند و نسبت به کسانی که به ظواهر و اسباب دنیا توجه دارند، انتقاد می‌کند. در نهایت، او می‌پرسد که چگونه می‌توان به حقیقت و حقایق معنوی دست یافت در حالی که بسیاری از مردم به مشکلات و زرق و برق‌های دنیوی دل بسته‌اند.
جمعی که هوش خود به می ناب داده اندخرمن به برق وخانه به سیلاب داده اند
هوش مصنوعی: افرادی که عقل و فکر خود را به خوشگذرانی واگذار کردهاند، در نتیجه، زندگی و اموال خود را به خطر انداختهاند و به نابودی نزدیک کردهاند.
در رابه روی دولت بیدار بسته اندآن غافلان که تن به شکر خواب داده اند
هوش مصنوعی: دولت و خوشبختی در پیش است، اما مردم ناآگاه خواب غفلت را بر خود روا داشتهاند و از آن غافلند.
عشاق در بهشت برین وا نمی کنندچشمی کز آفتاب رخت آب داده اند
هوش مصنوعی: عاشقان در بهشت نمی توانند چشمی را بگشایند که از تابش چهره تو رنگ باخته است.
یک قطره از محیط پر از شور اشک ماستاین بیقراریی که به سیماب داده اند
هوش مصنوعی: یک قطره از احساسات و هیجانات عمیق ماست، این ناراحتی و بیقراری که به ما تحمیل شده است.
تا داده اندراه به دریا مرا چو سیلبسیار گوشمال زسیلاب داده اند
هوش مصنوعی: تا وقتی که به دریا راه دادهاند، مثل سیل پرخروش و زیاد، من هم از سیلاب و فشار آن، تنبیه شدهام.
مشاطگان ز سرمه دنباله دارچشمدر دست مست تیغ سیه تاب داده اند
هوش مصنوعی: آرایشگران با سرمه، دنبالههای درخشان چشمان زیبا را در دست دارند و در حالی که مست هستند، با تیغ سیاه خود به کار تزئین مشغولند.
چون آب شور تشنگی افزاست زخم اوتیغ ترا مگر به نمک آب داده اند
هوش مصنوعی: زخم او مانند آبی است که شورتر میشود، و این درد و رنج او به خاطر این است که انگار با نمک آب داده شده است. این نشان میدهد که هر چه بیشتر دردی داشته باشد، بیشتر تشنه میشود.
حق را ز غیر دل طلب انها که می کننددر عین کعبه پشت به محراب داده اند
هوش مصنوعی: افرادی که در کعبه قرار دارند، به جای رو به حق بودن، پشت به محراب کردهاند و به دنبال غیر از حق هستند. این نشاندهنده این است که آنان با وجود حضور در مکان مقدس، از حقیقت دور شده‌اند و توجهی به اصل و نیاز واقعی خود ندارند.
عالم سیه به دیده اش از داغ کرده اندتا یک قدح به لاله می ناب داده اند
هوش مصنوعی: جهان تاریک و غمانگیز است و او از درد و رنجی که تحمل کرده به تماشای آن نشسته است. به او تنها یک جام از شراب خالص دادهاند که شبیه لاله میباشد و به نوعی آرامش را به او هدیه می‌کند.
صائب نظر به روی مسبب چسان کنندجمعی که دل به عالم اسباب داده اند
هوش مصنوعی: برخی افراد که دل به جهان حوادث و علتها سپردهاند، چگونه میتوانند به چهره کسی که عامل و مسبب اتفاقات است، توجه کنند؟