غزل شمارهٔ ۴۲۴۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به وصف وقایع و احساساتی می‌پردازد که در زمانه‌ای که روزگار بر حسب نقصان و بدی می‌گذرد، احساس می‌شود. او به زیبایی هنر شاعری اشاره می‌کند که در گذشته رایگان و خالصانه بوده، اما اکنون در دنیایی پر از ناامیدی و بی‌عدالتی، از بین رفته است. گل‌ها و بلبل‌ها نیز دیگر جایی برای نغمه‌سرایی و شادی ندارند و هرکدام به نوعی در قید و بند هستند. شاعر از لذت ارتباطات انسانی و عشق نیز یاد می‌کند و به تنهایی و جدایی اشاره دارد. در نهایت، او بر این نکته تأکید دارد که باید از نااهلان و کسانی که به سود و زیان می‌اندیشند، دوری کرد.
زین پیشتر متاع سخن رایگان نبودگرد کسادی از پی این کاروان نبود
هوش مصنوعی: از قبل این، گفت و گو بیهزینه نبود و به خاطر رکود، چنین کاروانی وجود نداشت.
شعر بلند پا به سر عرش می نهادخورشید پایمال به هر آستان نبود
هوش مصنوعی: شعر بلند مانند خورشیدی است که بر بالای آسمان میدرخشد و به هیچ درگاه و مقامی وابسته نیست و تحت تأثیر هیچکس قرار نمیگیرد.
منقار بلند به شکر خنده باز بوددشنام تلخ در دهن باغبان نبود
هوش مصنوعی: پرندهای با منقار بلند به خاطر شیرینی شکر میخندد و در دهان باغبان، هیچ دشنام تلخی وجود ندارد.
نازک شده است خاطر گل ورنه پیش ازیندر گوش باغ نغمه بلبل گران نبود
هوش مصنوعی: اگر دل گل لطیفتر شده، به این دلیل است که پیش از این در باغ، صدای بلبل زیاد و سنگین نبود.
نام سرشک می برد وآه می کشدچشمی که بی بدیهه اشک روان نبود
هوش مصنوعی: چشمی که همیشه اشک نریخته و عادت به گریه ندارد، حالا نامی را به یاد میآورد و آه میکشد.
رندانه کرد عقل که از بزم زود رفتمسکین حریف شیشه آتش زبان نبود
هوش مصنوعی: عقل به طور زیرکانه به این نتیجه رسید که زودتر از مهمانی بیرون برود، زیرا آن دوست بیچارهای که تنها با شیشهای در دست داشت، نمیتوانست با آتش زبانش به خوبی ارتباط برقرار کند.
مرغ دل مرا به قفس ربط دیگرستدر قید بیضه بود که در آشیان نبود
هوش مصنوعی: دل من مانند پرندهای است که در قفسی گرفتار شده است. اما این قفس تنها به خاطر تخمهایی است که در آن وجود دارد و به همین دلیل نمیتواند به آشیانهاش برگردد.
از من مپرس لذت آغوش یار رادستی که بود در کمرش در میان نبود
هوش مصنوعی: از من نپرس چه حالی دارد احوال آغوش محبوب، چون دستی که دور کمرش بود، در اینجا نیست.
صائب چه خوب کرد کزاین ناکسان بریدسوداگر قلمرو سود و زیان نبود
هوش مصنوعی: صائب چه خوب است که از این افراد بیارزش و بیلیاقت جدا شده است. در دنیای تجارت و کسبوکار، سود و زیان حقیقی وجود ندارد.