غزل شمارهٔ ۴۲۷۳
هوش مصنوعی: این ابیات شعر به وصف تاثیر می و زیبایی و جذابیت معشوق پرداخته و نشان می‌دهند که چگونه زیبایی و شراب می‌تواند انسان را مجنون و بیخود کند. شاعر به توصیف حالاتی اشاره می‌کند که در اثر دیدن زیبایی یا نوشیدن می، فرد دچار تغییراتی می‌شود؛ مثلاً قصر (زندگی) می‌تواند به سادگی با یک نفس (تفکر) فرو بریزد و یا هر کس که زیبایی معشوق را ببیند، به شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در نهایت، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که در این دنیا، دستیاری و حمایت از یکدیگر بر سرنوشت‌ها تاثیرگذار است و به نوعی دگرگونی از فنا به بقا را نشان می‌دهد.
از می چو آن غزال، سیه مست می شوددر جلوه هر که بیندش از دست می شود
هوش مصنوعی: مثل غزالی که از شراب به وجد میآید، کسی که او را میبیند، از دست میرود و غرق در زیبایی او می‌شود.
بیخود شوند سوخته جانان به یک نگاهاز یک پیاله لاله سیه مست می شود
هوش مصنوعی: بدون دلیل، معشوقهای با یک نگاه می‌تواند دل سوخته را به آتش بکشد و با یک پیاله شراب سیاه، او را به خواب و بیخیالی ببرد.
قصری که چون حباب شود از هوا بلنداز راست کردن نفسی پست می شود
هوش مصنوعی: یک کاخ که مانند حبابی از هوا بالا میرود، به دلیل تلاش برای نفس کشیدن، به سمت پایین میآید و کاهش مییابد.
قصری که چون حباب شود از هوا بلنداز راست کردن نفسی پست می شود
هوش مصنوعی: قصری که بهاندازه یک حباب به هوا بلند می‌شود، به واسطهی نفسهای بیقدرت، به زودی به زمین میافتد.
شد از فشردگی می انگور تاج سراز صبر، زیردست زبردست می شود
هوش مصنوعی: از فشردن و چکاندن انگور، شرابی به وجود میآید که زینت و افتخار است و از صبر و تلاش، به دست میآید.
هر کس که دید سرو ترا در خرام نازاز پا اگر نمی فتد از دست می شود
هوش مصنوعی: هر کسی که زیبایی و ناز و عشوههای تو را ببیند و از این همه دلربایی تحت تأثیر قرار نگیرد، حتماً دچار حالت مستی و بیخیالی می‌شود.
شهرت به دستیاری همکار بسته استآواز کی بلند ز یک دست می شود
هوش مصنوعی: شهرت و اعتبار به همکاری و همیاری با دیگران وابسته است؛ مانند این که صدای فردی نمیتواند تنها با یک دست بلند شود.
از قامت تو راست چسان بگذرد کسیآب روان به سرو تو پا بست می شود
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند به راحتی از قامت زیبا و بلند تو عبور کند؛ زیرا آب جاری به هنگام نزدیک شدن به درخت سرو تو، به آن چسبیده و در کنار آن قرار می‌گیرد.
صائب توان به آب بقا از فنا رسیداینجا کسی که نیست شود هست می شود
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که صائب توانسته به گونهای به زندگی ابدی دست یابد، در حالی که در این دنیا هیچکس نمیتواند به این حالت برسد و در نهایت، آنچه که وجود پیدا کرده، ناپایدار و زودگذر است.