غزل شمارهٔ ۴۴۸۱
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی و تاثیر چهره محبوب بر شاعر می‌پردازد. شاعر می‌گوید که نظر به محبوبش، خورشید و آفتاب نیز از نور و جلوه او بی‌بهره‌اند. او به شرم و حیا در برابر زیبایی معشوق اشاره می‌کند و متذکر می‌شود که احساساتش و همچنین نامه‌ای که به محبوب نوشته، به او عطر و طراوت بخشیده‌اند. شاعر به دل سنگین و سردش که تحت تاثیر فریادش نرم نمی‌شود، اعتراض می‌کند و به آبرو و ارزش انسان اشاره می‌کند که در نظر دیگران اهمیت دارد. در ادامه، او به ناامیدی و بی‌احساسی در زندگی اشاره می‌کند و می‌گوید که طول عمر و امیدها، سراب‌هایی بیش نیستند. در پایان، شاعر به تلخی بخت و تضاد میان لب‌های شیرین معشوق و دلتنگی خود اشاره می‌کند و از بیخبری و شکوه عارف می‌گوید که از آثار دنیوی بی‌خبر است. این شعر به ابراز عواطف شدید و تضادهای احساسی شاعر پرداخته و بر ارزش عشق و زیبایی تاکید دارد.
نظر به روی تو خورشید آب وتاب نداردبدیهه عرق شرم آفتاب ندارد
هوش مصنوعی: چشیدن زیبایی تو باعث می‌شود که خورشید نتواند تابش خود را به درستی نشان دهد و در واقع حتی خورشید نیز در برابر زیبایی تو شرمنده است و توانایی درخشش ندارد.
اگر چه هست برآن زلف پیچ وتاب مسلمنظر به موی میان تو پیچ وتاب ندارد
هوش مصنوعی: اگرچه زلفهای تو زیبایی و جذابیت خاصی دارند، اما با همهی اینها، زیبایی موهای میانت هیچ چیز دیگری را تحتالشعاع قرار نمیدهد.
دماغ خشک مرا کرد نامه تو معطرکه گفته است گل کاغذی گلاب ندارد
هوش مصنوعی: نامه تو به من بویی خوش بخشید، مانند گلی که از کاغذ ساخته شده و به خود عطر گلاب نمیگیرد.
چگونه نرم شود از فغانم آن دل سنگینکه گر به کوه رسد ناله ام جواب ندارد
هوش مصنوعی: چطور می‌شود که آن دل سنگینی که از گریهام نرم شود، در حالی که نالهام اگر به کوه برسد، جوابی ندارد؟
ز آبروست گرانقدر آدمی به نظرهابه نرخ خاک بود گوهری که آب ندارد
هوش مصنوعی: آبرو، ارزش زیادی برای انسان دارد؛ در نظر دیگران، ارزش او کمتر از خاک نیست. مثل جواهری که ارزش دارد ولی آب ندارد.
خوشا کسی که درین خاکدان به غیر دردلدگر امید گشایش به هیچ باب ندارد
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در این دنیای فانی، به جز امید بر دلی دیگر، به هیچ چیز دیگری وابسته نیست و به هیچ در دیگری توقع گشایش ندارد.
بود ز طول امل تار و پود طینت پیرانزمین شور به جز موجه سراب ندارد
هوش مصنوعی: از طولانی شدن آرزوها، ساختار وجودی پیران زمین مانند تاروپودِ ریز و ضعیف شده است و جز نیروی فریبنده و ناپایدار، چیزی را در اختیار ندارد.
ستاره سوز بود آفتاب صبح قیامتبیاض گردن او خال انتخاب ندارد
هوش مصنوعی: آفتاب صبح قیامت مانند ستارهای سوزان است و در این روز، سفیدی گردن او (مقصود به شخص یا چیزی خاص) هیچ علامتی از انتخاب و تفاوت ندارد.
ز بخت ماست چنین تلخ گوی آن لب شیرینوگرنه آب گهر موج انقلاب ندارد
هوش مصنوعی: به خاطر بدشانسی ماست که چنین تلخی را میگوییم، در حالی که آن شخص لب‌های شیرینی دارد و اگر غیر از این بود، موج تغییرات و تحولات، آب و گوهر را نمیلرزانید.
اثر ز آبله شکوه نیست در دل عارفز آرمیدگی این بحر یک حباب ندارد
هوش مصنوعی: درد و رنجی که از بیماری آبله به وجود میآید، در دل عارف هیچ ارزشی ندارد، زیرا آرامش و سکون این دریا به اندازه یک حباب هم تاثیر ندارد.
بس است بیخبری عذر خواه باده پرستانگناه عالم آب اینقدر عتاب ندارد
هوش مصنوعی: دیگر بس است که بی‌خبر باشی؛ از بادهنوشان عذرخواهی کن، زیرا گناه دنیا مثل آب، اینقدر سرزنش ندارد.