غزل شمارهٔ ۴۶۸۹
هوش مصنوعی: این متن شعری است که به بیان نکات اخلاقی و هشدارهایی درباره رفتار انسان می‌پردازد. شاعر به مخاطب یادآوری می‌کند که در گفتار خود محتاط باشد و از انتشار سخنان بی‌مورد پرهیز کند. همچنین بر اهمیت خودشناسی و قناعت تأکید می‌کند و نسبت به تجمع عیوب دیگران هشدار می‌دهد. شاعر به ناپایداری دنیا و خطرات آن اشاره می‌کند و توصیه می‌کند که انسان نباید از دنیای فانی آسوده خاطر باشد. وی همچنین به این نکته می‌پردازد که حقیقت باید در کلمات انسان منعکس شود و به دنبال اهداف معنوی و عمیق‌تر زندگی باشد، نه ظواهر فریبنده. هدف جمع‌بندی این متن، دعوت به هوشیاری در زندگی و توجه به ارزش‌های درونی است.
سخن دریغ مداراز سخن کشان زنهاربه تشنگان برسان آب را روان زنهار
هوش مصنوعی: سخن گفتن را بدون تردید ادامه بده و مراقب باش که لطف خود را به آنهایی که تشنهاند برسانی و آب را به آنها برسانی.
ز آستانه دل جوی آنچه می جوییمبر نیاز به هر خاک آستان زنهار
هوش مصنوعی: از درگاه دل اقیانوسی از آنچه جستجو میکنی بجو. نیازی به هر خاک و مکان مرگبار نیست؛ مراقب باش.
نشست و خاست درین بوستان چوشبنم کنمشو به خاطر نازکدلان گران زنهار
هوش مصنوعی: در این بوستان، مانند گلها و زیباییها، نشو و نما کن و خود را نازکدل و حساس نکن. به خاطر لطافت و حساسیت دیگران، اسیر نگرانیها نشو.
به پاره دل ولخت جگر قناعت کنمریز آب رخ خود برای نان زنهار
هوش مصنوعی: به دل شکسته و جگر زخمی خود را راضی کن و برای به دست آوردن نان، آبروی خود را خرج نکن.
مباد خواب گرانت کند بیابان مرگمده زدست سر راه کاروان زنهار
هوش مصنوعی: مبادا خواب عمیق تو را از زندگی بازدارد، مرگ را به خاطر نداشتههایت فراموش نکن، پس از مسیر کاروان دور شو و خود را در خطر نینداز.
به عیب خویش به پردازتاشوی بی عیبمباش آینه عیب دیگران زنهار
هوش مصنوعی: به خودت توجه کن و عیبهایت را بشناس. سعی نکن بیعیب به نظر بیآیی، بلکه به یاد داشته باش که دیگران را قضاوت نکن.
نمی توانی اگر تن به بی نیازی دادمگیر هیچ به جز عبرت از جهان زنهار
هوش مصنوعی: اگر به خودپسندی و بی نیازی ات دامن بزنی، هیچ چیز جز درس عبرت از زندگی نخواهی آموخت. مراقب باش!
نظر به عاقبت حرف کن دهن بگشانشان ندیده منه تیر در کمان زنهار
هوش مصنوعی: به پیامدهای صحبتهای خود توجه کن و آگاهانه حرف بزن، زیرا ندانسته ممکن است آسیب ببیند. مانند اینکه تیر در کمان نشسته و باید با احتیاط عمل کرد.
اگر چه صدق به خون شست صبح را رخسارمیار جز سخن راست بر زبان زنهار
هوش مصنوعی: اگرچه صدای صبح خنک و تازه است، اما فقط سخن راست را بر زبان بیاور و از دروغ پرهیز کن.
اگر به ساحل مقصد رسیدنت هوس استچو موج باش درین بحر خوش عنان زنهار
هوش مصنوعی: اگر به رسیدن به هدف خود فکر میکنی، همچون امواج در این دریا باش و از خودت مراقبت کن.
جهان رباط خراب وجهانیان سفریمخواه خاطر جمع از مسافران زنهار
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک مسافرخانه خراب است و مردم در آن به سفر رفتهاند، پس از مسافران انتظار نداشته باش که خاطر جمع باشی. مراقب باش!
کجی وراستی آ ب روشن است ازجویمبند کجروی خود به آسمان زنهار
هوش مصنوعی: راست و کج بودن مانند آب زلال و روشن است، از جوی منحرف نشوید؛ زیرا به نیازمند کج رفتاری و انحراف از مسیر خود آسیب میزنید.
تراکه هست پریزاد معنوی صائبمبین به صورت بی معنی بتان زنهار
هوش مصنوعی: تو که همچون پریی معنوی و زیبا هستی، ای صائب، از این صورتهای بیمعنا و خنک کنندهای که همچون بتها هستند، دوری کن.