غزل شمارهٔ ۴۷۷۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به بیان دل‌مشغولی‌ها و غم‌های عاشقانه می‌پردازد و تأکید می‌کند که دل، هرگز از غم یار رنج نمی‌برد و شرایط سخت زندگی هم نمی‌تواند آن را دچار تغییر کند. به تصویر کشیدن زیبایی‌ها و آرزوهای درون دل، نشان می‌دهد که دیدن زیبایی‌ها و تجربه‌های خوشایند، نمی‌تواند از دل‌ها گرفته شود. شاعر ناامیدی و فقر را نیز به صورت مثبت و با شکرگزاری می‌نگرد و به نقش عقل و هوش در زندگی اشاره می‌کند. همچنین به این نکته می‌پردازد که عشق و احساسات عمیق، در زندگی انسان‌ها تأثیر غیرقابل انکاری دارند و هیچ چیزی نمی‌تواند این حس را از بین ببرد. در نهایت، شاعر به آزادی و رهایی از غم‌های زندگی اشاره می‌کند.
دل مکدر ز غم یار نگردد هرگزاز پری شیشه گرانبار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل آدمی که از غم معشوقش آزار دیده است، نمی‌تواند خالی و آرام شود، درست مانند اینکه شیشهای سنگین هرگز نمی‌تواند از پری خالی و سبک شود.
به پریشان نفسان راه سخن گر ندهدقسمت آینه زنگار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: اگر زبان پریشان و بینظم اجازه سخن گفتن ندهد، هرگز نمی‌تواند آینهٔ درخشان، کدر و زنگزده شود.
تشنه حسن بود دیده حیرت زدگانسیر آیینه ز دیدار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: چشمان کسانی که حیرتزدهاند برای زیبایی تشنه است و هرگز از دیدن آینه سیر نمیشوند.
چه کند دل، نکند شکوه ازین سنگدلان ؟سیل خاموش به کهسار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل چه کند که از این دلهای بیرحم شکایت کند؟ هرگز سیل آرام به کوهستان نمیرسد.
مزه هوش جز انگشت پشیمانی نیستمست خوب است که هشیار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: مزهی حیات و هوش، تنها با حسرت و پشیمانی شناخته میشود. بهتر است آدمی در حالت مستی باشد تا هرگز به هوشیاری نرسد و از لذتها و شادیها دور نشود.
مکن از فقر شکایت که شکر خواب حضورجمع با دولت بیدار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: از شکایت کردن درباره فقر خودداری کن، چون لذت بردن از حضور دیگران و شکرگزاری نسبت به آن، هرگز با داشتن ثروت و قدرت بیدار نمیشود.
چون کف دست، بیابان جنون هموارستراه عقل است که هموار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: بیابان جنون مانند کف دست صاف و هموار است، اما راه عقل هیچگاه هموار و آسان نیست.
شبنم از باغ به یک چشم زدن بیرون رفتکه سبکروح به دل بار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: شبنم به سرعت از باغ خارج شد تا روح سبکبال به دلش به سختی نچسبد یا دچار سنگینی نشود.
کف بی مغز بلنگر نکند دریا راشور پوشیده به دستار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: کف دریا که بدون عمق و معناست، نمی‌تواند به شور و حرکت واقعی آب دریا پی ببرد. هیچگاه نمی‌تواند به این درک برسد که دریا چقدر عمیق و با عظمت است.
می خلد در دل نظارگیان چون نشتررگ ابری که گهر بار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل نظارگان مانند ابری است که هرگز باران نمیبارد. در این دل، عشق و زیبایی مانند میگردد، اما هرگز به حقیقت و عمق وجود خود نمیرسد.
سخن سخت گران نیست به سودازدگانسیل دلگیر ز کهسار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: سخن دشوار و سنگین برای کسانی که به عشق مبتلا هستند، ارزش و بهایی ندارد؛ چون دلهای غمگین هرگز از بلندیهای کوه پایین نمیآیند.
صائب آزاده روانند ز غم فارغبالقامت سرو خم از بار نگردد هرگز
هوش مصنوعی: آزادگان بیغم هستند و از غمها رها، مانند سروهایی که با قامت راست ایستادهاند و هرگز زیر بار نمیروند.