غزل شمارهٔ ۴۷۸۰
هوش مصنوعی: شعر بیانگر این است که دل و روح انسان هرگز از زیبایی‌ها و روشنی‌های آسمانی پاک نخواهد شد. هر چیزی که از سرچشمه‌ای پاک به دست نیاید، نمی‌تواند پاک و صادقانه باشد. حتی اگر چشمه‌های روشنی همچون خورشید خشک شوند، باز هم آب و روشنی در دنیا نخواهد بود. همچنین، در هر مواقعی، پاکی و طراوت به دست نمی‌آید مگر اینکه از سرچشمه‌ای پاک نشات گیرد.
به‌علاوه، اشاره به این دارد که وقوع هر چیزی در زمان و مکان خود ضروری است و اگر این‌گونه نباشد، دل‌ها زخمی خواهند شد. در نهایت، پیام آن این است که عاقبت ناپایداری دنیا و علم به آن، انسان را غافل از خوشی‌های زودگذر و لذت‌های حقیقی نمی‌گذارد. هیچ کس نمی‌تواند از برکات و زیبایی‌های طبیعی دنیا دور بماند و یا از آن غافل شود.
دل ما روشن از افلاک نگردد هرگزتیغ از دامن تر پاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل ما هرگز از نور آسمانها روشن نمیشود و هرگز تیغی که از دامن تر بیرون آمده، پاک نخواهد شد.
صافی و تیرگی آب ز سرچشمه بودبی دلی پاک، سخن پاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: آب زلال و شفاف از سرچشمهاش نشأت میگیرد و اگر دل کسی آلوده باشد، سخن او هیچگاه پاک و خالص نخواهد بود.
چشمه روشن خورشید اگر خشک شودآب در دیده افلاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: اگر چشمهی تابناکی مانند خورشید بهطور کامل خشک شود، اشک و گریهی آسمان هرگز جاری نخواهد شد.
صرف پاکی مکن اوقات که سیلاب بهارتا به دریانرسد پاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: وقت خود را بیجهت صرف کارهای بیفایده و سطحی نکن، چرا که تا زمانی که آبهای بهاری به دریا نرسند، هیچ وقت پاک و زلال نخواهند شد.
جام جم تا اثر از چرخ بود در دورستچون اثر خیر بود، خاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: تا زمانی که چرخ زمان در گردش است، زیبایی و خوبیها باقی میماند و هرگز به فراموشی نمیرود.
چهره عالم ازو رنگ بهاران داردکز خزان خشک رگ تاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: چهرهی عالم به خاطر او شاداب و پررنگ است و هرگز از خشکی و خزان رنج نمیبرد.
پرده شوخی آن حسن نشد سبزه خطبرق پوشیده ز خاشاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: حسن در زیر شوخی و پرده خود، نتواند سبز و زیبا بماند، زیرا مانند برق پوشیده در میان نی و خاشاک، هرگز نیست.
نگشاید گره از غنچه پیکان به نسیمدل که افسرده شود چاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این موضوع اشاره میکند که اگر غنچهای توسط نسیم دل گشوده نشود، یعنی اگر احساسات عاشقانهاش به اوج نرسد، دیگر هرگز نمی‌تواند به حالت طبیعی و شاداب خود برگردد و پرچم امید را به اهتزاز درآورد. این بیان میتواند به نوعی به ناامیدی و افسردگی در عشق اشاره کند.
غیر وقت آنچه شود فوت ز اسباب جهانعارفان را مژه نمناک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: هرآنچه در زمان خود به دست نیاید و از ابزارهای دنیوی خارج باشد، هرگز نمی‌تواند عارفان را به گریه بیندازد.
خنده زخمی است که جان بردن از و دشوارستزنده دل آن که طربناک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: خنده نوعی زخم است که باعث رنج میشود و زندگی را سخت میکند. دل زندهای که هرگز شاد و خوشحال نشود، واقعاً در مضیقه است.
هر که از عاقبت بیخبری با خبرستصائب از باده طربناک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: کسی که از پایان کار خود و پیامدهای آن بیخبر نیست، هرگز تحت تاثیر شادیهای موقتی قرار نمیگیرد.