غزل شمارهٔ ۴۸۳۸
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به مسائل و مشکلات اجتماعی و انسانی اشاره می‌کند. او بیان می‌کند که در دنیای امروزی، همه درگیر جنون و حیرت هستند و کمتر کسی به فکر سامان یافتن افکار خود است. او به کمبود خواسته‌های واقعی و ارزش‌های انسانی اشاره می‌کند و می‌گوید که در جامعه‌ای که افراد جان خود را برای زندگی می‌فروشند، آرزوی زندگی جاویدان و آسایش واقعی را هیچ کس ندارد. همچنین اشاره می‌کند که افراد به تعمیر جسم خود می‌پردازند اما به آزادی و رشد فکر توجهی ندارند. در نهایت، شاعر با بیان اینکه عقل و فکر انسانی به خوبی رشد نمی‌کند، از کمبود احساسات و تمرکز بر چیزهای اساسی در زندگی انتقاد می‌کند.
در جنون فکر سرو سامان ندارد هیچ کسمدعا چون دیده حیران ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: هیچکس در جنون و عقل خود به نتیجهای نمیرسد، چرا که اگر حواسش به حال خودش باشد، دیگر در حیرت نخواهد ماند.
در دیار ما که روزی ازدل خود می خورندآرزوی نعمت الوان ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: در سرزمین ما، که مردم برای زنده ماندن از دل خود به سختی میخورند، هیچکس آرزوی ثروت و نعمتهای رنگا رنگ ندارد.
زیر چرخ نیلگون، چون پسته، آن هم زیر پوستبا دل پرخون لب خندان ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: زیر آسمان آبی، افرادی مانند پستهای هستند که درون پوست خود، دل پر از غم دارند و هیچکس لبخند نمیزند.
در دیار ما که جان از بهر مردن می دهندآرزوی عمر جاویدان ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: در سرزمین ما که مردم برای مرگ خود ارزش قائل هستند، هیچکس آرزوی عمر جاوید را ندارد.
عالمی را رفته است از خانه سازی پا به گلفکر خودسازی درین دوران ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: شخصی از دنیا رفته و دیگر کسانی در این دوران وجود ندارند که به دستساختن و پرورش افکار خود اهمیت بدهند.
می شود اوقات مردم صرف در تعمیر تنفکر آزادی ازین زندان ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: افراد وقت خود را برای بهبود بدنشان صرف میکنند، اما هیچکس به فکر آزادی از این زندان نیست.
بر ندارد طوق منت گردن آزادگانشکرالله دست در احسان ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: آزادگان هرگز بار منت دیگران را بر دوش نمیگذارند و از نعمتهای الهی به اندازهای که لازم است بهره میبرند. هیچکس نمیتواند به آنها در این زمینه کمک کند یا بر آنها متکی شود.
میوه های سردسیر عقل، صائب نارس استسینه گرم و دل سوزان ندارد هیچ کس
هوش مصنوعی: میوههای سردسیر که به عقل و درک اشاره دارند، هنوز نارس و کامل نشدهاند. در حقیقت، هیچکس دل گرم و دلسوزی ندارد که بتواند این میوهها را به درستی درک کند.