غزل شمارهٔ ۵۱۲۶
هوش مصنوعی: این شعر در مورد خطر و آسیب‌های طمع و حرص سخن می‌گوید. شاعر با تشبیهات مختلف نشان می‌دهد که طمع چگونه آبرو را می‌برد و انسان را به ذلت می‌کشاند. او طمع را مشابه به خاری می‌داند که در دل گلزار می‌روید و باعث ایجاد دردسر می‌شود. همچنین، به دشواری‌های ناشی از این صفت اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که طمع انسان را از پرهیز و آرامش دور می‌کند. در نهایت، شاعر توصیه می‌کند که از افراد بی‌آبرو و مصیبت‌زده دوری کنیم، زیرا طمع مانند بیماری مسری، خطرناک و ویرانگر است.
آبرو رامی برد از چهره اظهار طمعابر آب روی مردان است گفتار طمع
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که طمع و خواستههای بیحد و حصر میتواند اعتبار و آبرو را از چهره افراد بزداید. همانطور که ابر که به زمین میبارد، ممکن است بر صورت مردان اثر بگذارد، اظهار طمع نیز میتواند عواقب ناخوشایندی به همراه داشته باشد.
خواری روی زمین خاری است از دیوار اوزرد رویی یک گل است از طرف دستار طمع
هوش مصنوعی: در اینجا گفته می‌شود که اگر کسی در دنیا به ذلت و خواری دچار شود، به مانند خاری است که روی زمین واقع شده است. این در حالی است که در میان این دشواریها، گل زیبایی وجود دارد که نماد خوشبختی و زیبایی است و به نحوی نشاندهنده طمعی است که در کنار این ذلت وجود دارد. به عبارت دیگر، زندگی میتواند ترکیبی از رنج و زیبایی باشد.
در زمینش گر گل بی خار کارد باغبانخار دامنگیر می روید ز گلزار طمع
هوش مصنوعی: اگر در زمین گلهای بدون خار بکارند، باغبان با کمال آرامش میتواند از آنها مراقبت کند. اما اگر در این زمین تمایل به بدی و دخالت وجود داشته باشد، خارهایی که مضر هستند، خود به خود رشد میکنند و مشکلاتی را ایجاد میکنند.
خستگان راهست پرهیزی به هر عنوان که هستمی کند پرهیز از پرهیز بیمار طمع
هوش مصنوعی: افرادی که در مسیر زندگی دچار خستگی و ناامیدی شدهاند، به هر دلیلی که باشد، باید از طمع و آرزوهای بیاساس دوری کنند و از این حالت پرهیز کنند.
می توان جستن به مکرو حیله از قید فرنگنیست امید رهایی با گرفتارطمع
هوش مصنوعی: در این دنیا، امید نجات از چنگال دروغ و نیرنگ وجود ندارد و نمیتوان به روشهای فریبنده دل خوش کرد.
از بریدن و ز گسستن چون رگ سنگ ایمن استحرص بندد برمیان هرکه زنار طمع
هوش مصنوعی: هیچ نگرانی از جدا شدن و قطع ارتباط وجود ندارد، زیرا حرص و طمع همه چیز را میبندد و در میانه قرار میگیرد.
چون میان روز روشن خواهد از مردم چراغ؟روز را گر شب نمی داند سیه کارطمع
هوش مصنوعی: وقتی که در روز روشن، چراغ از مردم روشنایی بگیرد؟ کسی که روز را نمیشناسد و در ظلمت شب زندگی می‌کند، بدبخت است و تنها به دنیا طمع میورزد.
حاصلش نبود بغیر از برگ سبز سایلاندر دل هرکس دواند ریشه زنگار طمع
هوش مصنوعی: هیچچیز جز دلنوشتههای سبزی که در دل افراد رشد کرده و ریشههای طمع را از آنها دور می‌کند، به دست نیامده است.
صائب از بی آبرویان تا توانی دور باشکز برص مسری تر افتاده است ادبار طمع
هوش مصنوعی: خود را تا حد امکان از افراد بیاعتبار دور نگهدار، زیرا نشانههای بدی که از آنها به دیگران منتقل می‌شود، از بیماریهای واگیردار هم خطرناکتر است.