غزل شمارهٔ ۵۵۶۲
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به احساس تنهایی و ناکامی در عشق اشاره دارد. او از عدم حضور محبوبش در زندگی‌اش می‌نالد و بیان می‌کند که حتی یکبار هم نتوانسته کنار او باشد. او حسرت دیدار و در آغوش گرفتن محبوب را دارد و گویی زمان به ناامیدی و یأس در زندگی‌اش گذشته است. شاعر همچنین به یاد لبهای محبوبش و تاثیر آن بر روح و جانش می‌پردازد و می‌گوید که نمی‌تواند همچون کودکان به رویاها تکیه کند، چون با واقعیت و درد آشناست. او با اشاره به وفاداری‌اش به عشق، از بیوفایی و هوسرانی دیگران ابراز تنفر کرده و به اهمیت یاد محبوبش در دلش اشاره می‌کند. در نهایت، او از بار سنگین غم و فقدان محبوبش سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که علیرغم تمایل به فرار از غم، وزن این درد او را به زمین می‌زند.
نشد سروی درین بستانسرا یک بار همدوشمز آتش طلعتی روشن نشد محراب آغوشم
هوش مصنوعی: در این بستان، هیچ سروی پیدا نشد که همراه من باشد. در نتیجه، زیبایی و درخشش چهرهام نتوانست محراب و آغوشم را روشن کند.
سرآمد گرچه در آغوش سازی عمر من چون گلنشد یک بار دربرآید آن سرو قباپوشم
هوش مصنوعی: هرچند که عمر من به پایان رسیده و در آغوش تو هستم، اما مانند گلی نشدم که یک بار هم به خوبی در آغوش تو ظاهر شوم، مانند آن سرو باریکاندام.
سراپایم چو ساغر یک دهن خمیازه می گرددچو می گردد به خاطر یاد آن لبهای می نوشم
هوش مصنوعی: تمام وجودم چون جامی است که در آن یک دهن خمیازه میآید. این خمیازه به خاطر یاد آن لبان است که از آنها مینوشم.
به هر افسانه نتوان همچو طفلان بست چشم منکه قدر وقت دان کرده است آن صبح بناگوشم
هوش مصنوعی: انسان نمی‌تواند به هر داستانی مانند کودکان اعتماد کند. چشم من که به ارزش زمان آگاه است، در این صبح خاص به زیبایی و روشنی آن نگاه می‌کند.
نه زان سان شعله ور شد آتش بیتابیم از دلکه لعل آبدار او تواند کرد خاموشم
هوش مصنوعی: آتش شور و شوق در دل ما از عشق او به شدت شعلهور شده و به راحتی خاموش نمیشود، چرا که زیبایی و جذابیتش مانند لعل آبدار و درخشان است که نمیگذارد ما آرام بگیریم.
نباشد بیوفایی شیوه من چون هوسناکانکه در دوران خط از بندگان حلقه در گوشم
هوش مصنوعی: من به بیوفایی عادت ندارم، مثل کسانی که در خاطرشان تنها هوس و آرزوهای خودشان را دارند و به دیگران اهمیتی نمیدهند. آنها مانند افرادی هستند که در دورهای، بندگان را به بردگی میکشند و خودشان در بند خودخواهی و هوسهایشان گرفتارند.
لب جان پرورت بر من نه آن حق نمک داردکه در روز سیاه خط شود از دل فراموشم
هوش مصنوعی: لبان جانپرور تو برای من آنقدر ارزش دارد که در روزهای سخت و تاریک، هیچگاه فراموش نمیکنم که چقدر نیکو و محترم است.
اگرچه می توانم زیر بار عالمی رفتنگرانی می کند دست نوازش بر سر دوشم
هوش مصنوعی: اگرچه میتوانم بار سنگین زندگی را تحمل کنم، اما این کار برایم سخت است و دوست دارم کسی با محبت به من توجه کند و بر سرم دست نوازش بکشد.
چه خواهد کرد صائب باده من با تنک ظرفانکه خم را پایکوبان داشت در میخانه ها جوشم
هوش مصنوعی: صائب به این فکر می‌کند که اگر ظرفهای کوچکی برای ریختن شراب وجود داشته باشد، این ظرفها چگونه میتوانند باده را در خود جا دهند. او به شادی و سرور در میخانهها اشاره دارد و می‌گوید که اگر خمهای بزرگ شاداب باشند، این شراب در ظرفهای کوچک نمیگنجد و به خوبی نخواهد جوشید.