غزل شمارهٔ ۶۰۶۰
هوش مصنوعی: شاعر در این اشعار بر اهمیت اعتماد به خدا و تسلیم در برابر قضا و قدر الهی تأکید می‌کند. او به اهل فقر توصیه می‌کند که به دنبال استقلال مالی نباشند و به مجروحان و نیازمندان کمک کنند. همچنین، از تلاش بیهوده در زندگی و چنگ زدن به دنیا منع می‌کند و می‌گوید که امید واقعی تنها در دل انسان است. او به خرد و دانایی اهمیت می‌دهد و از انسان می‌خواهد که به عاقبت کارهای خود فکر کند و از اشتباهات گذشته درس بگیرد. در نهایت، شاعر از افراد می‌خواهد که به فکر آخرت باشند و در زندگی دلی پر از محبت و سکوت داشته باشند.
با توانایی به اهل فقر استغنا مزنعاجزان را دستگیری کن، به دولت پا مزن
هوش مصنوعی: به افرادی که به توانایی و قدرت دست یافتهاند، به کسانی که در فقر و نیاز قرار دارند، بیاعتنا نباشند و به آنها کمک کنند. موفقیت و ثروت نباید باعث برتریجویی و بیمهری به دیگران شود.
با قضای آسمانی چاره جز تسلیم نیستدر محیط بیکران زنهار دست و پا مزن
هوش مصنوعی: با وضعیت و تقدیر آسمانی، راهی جز قبول و تسلیم وجود ندارد؛ در دنیای وسیع و نامحدود، بهتر است از تلاش بیفایده خودداری کنی.
جز در دل نیست امید گشاد از هیچ درمی توان بر سینه زد تا سنگ، بر درها مزن
هوش مصنوعی: امید برای گشایش و رهایی تنها در دل وجود دارد و نمیتوان با ضربه زدن به درهای بیرونی به نتیجهای رسید. به جای اتکا به درها و موانع ظاهری، باید به درون خود مراجعه کنیم.
با قد خم نیست لایق حلقه هر در شدنزینهار این حلقه را جز بر در دلها مزن
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر این است که انسانی با قامت خمیده و ناپسند، شایسته ورود به حلقههای خاص نیست. به همین دلیل، از آن شخص خواسته میشود که این حلقه را فقط بر دلها نکو نهد و نه بر درهای دیگر. به عبارتی، ارزش و لیاقت شخص باید در دلها سنجیده شود، نه بر اساس ظواهر.
تا برآید از گریبانت به یکدم آفتابدست خود چون صبح جز بر دامن شبها مزن
هوش مصنوعی: تا زمانی که آفتاب از گریبانت سربرآورد و یک آن روشنایی به تو ببخشد، دستت را همچون صبح به دامن شب نزن.
گر طمع داری که گردد سینه ات کان گهرتیغ اگر چون کوه بارد بر سرت، سر وا مزن
هوش مصنوعی: اگر امید داری که دل تو مانند گوهری ارزشمند شود، نباید در برابر مشکلات و سختیها سر خم کنی و تسلیم شوی. به جای این کار، باید با قدرت و استقامت برخورد کنی و اجازه ندهی که مشکلات تو را بشکنند.
تا نسازی جمع دل از فکر زاد آخرتپشت پا چون سالکان خام بر دنیا مزن
هوش مصنوعی: باید دل خود را از نگرانیهای دنیا خالی کنی و به فکر آخرت باشی. چون اگر به دنیا دل بستی، مانند افرادی بیخبر از حقیقت، به بیراهه خواهی رفت.
از در پوشیده برگردند مهمانان غیببخیه از خواب گران بر دیده بینا مزن
هوش مصنوعی: مهمانان غیبی که وارد میشوند، به آرامی و به دور از چشمها میآیند. پس از آن، به بیدار شدن از خواب سنگین و غفلت توجه کن و دیدگاهی روشن داشته باش.
عالمی را از نفس چون می توانی داد جانمهر خاموشی به لب در مهد چون عیسی مزن
هوش مصنوعی: اگر میبینی که کسی از نفس خود مانند یک عالم بزرگ، جانش را میگیرد، چرا باید مهر سکوت را بر لبان خود بگذاری؟ مثل عیسی در گهواره، صحبت نکن و زبانت را بند نکن.
تا نگیرد خوشه اشک ندامت دامنتدست بر هر شاخ همچو تاک بی پروا مزن
هوش مصنوعی: تا زمانی که دچار پشیمانی و اندوه نشوی، هرگز به سراغ چیزهایی که برایت خوشایند نیست نرو و از هر شاخهای به راحتی نچَین.
بر سیه چشمان مگردان سرخ صائب چشم خویشکاسه در خون جگر چون لاله حمرا مزن
هوش مصنوعی: به سیاهچشمان نگاه نکن، ای صائب، چرا که چشم خود را در خون دل مانند گلهای قرمز مکن.