غزل شمارهٔ ۶۲۱۶
هوش مصنوعی: این شعر درباره زیبایی و نورانیت معشوق است که با تشبیه‌هایی به شبنم، ماه و شمع توصیف شده است. شاعر به وضوح می‌گوید که چهره‌ی محبوبش چقدر درخشنده و روشن است و این نور، دل و جان او را روشنی می‌بخشد. او از ناتوانی خود سخن می‌گوید و به ضعف‌هایش اشاره می‌کند، اما در عین حال از وجود محبوب به عنوان منبع نور و روشنایی یاد می‌کند. همچنین نکاتی درباره مشکلات و دردهای ناشی از محبت و دلتنگی نیز مطرح می‌شود و در نهایت به فیض و برکت ناشی از وجود محبوب اشاره می‌شود که زندگی او را روشن کرده است.
زهی از شبنم رخساره ات چشم حیا روشنچراغ ماه را از شمع رویت پیش پا روشن
هوش مصنوعی: ای کاش چهره زیبای تو مانند شبنم باشد، چشمان حیا و شرم تو مانند چراغی در دل شب روشن میدرخشد و نور ماه را با زیبایی چهرهات در مقابل خود کمرنگ می‌کند.
اگر من از غبار خاطر خود پرده بردارمنگردد تا قیامت آب این نه آسیا روشن
هوش مصنوعی: اگر من احساسات و افکار درون خود را آشکار کنم، تا قیامت هم هیچ آبی از آسیا نخواهد چرخید و روشن نخواهد شد.
نمی یابد مسیح از ناتوانی جسم زارم راخوشا کاهی که ضعف او شود بر کهربا روشن
هوش مصنوعی: مسیح نمیتواند به خاطر ضعف و ناتوانی من را درمان کند، اما چه خوب است که آن کاه، به اندازهای ناتوان باشد که بتواند بر روی کهربا تاثیر بگذارد و آن را روشن کند.
به داغ منت و درد ندامت برنمی آییمکن از خانه همسایه هرگز شمع را روشن
هوش مصنوعی: به خاطر رنجش و ناراحتی که به وجود آوردهای، هرگز به خانه همسایه نزدیک نشو و شمع را روشن نکن.
نسیم صبح چون پروانه افتاده است در پایشچراغی را که سازد پرتو لطف خدا روشن
هوش مصنوعی: نسیم صبح مانند پروانهای در اطراف میچرخد و چراغی را روشن می‌کند که نور محبت و رحمت خدا را به نمایش میگذارد.
فلک با تنگ چشمان گوشه چشم دگر داردکه چون فرزند کور آید، شود چشم گدا روشن
هوش مصنوعی: آسمان با دیدگاه محدود و تنگنظر خود، نگاهی دیگر دارد؛ زمانی که فرزندی نابینا به دنیا بیاید، نور چشم نیازمندی روشن می‌شود.
ز فیض روح سید نعمت الله است این صائباگر نه روی او بودی، نگشتی چشم ما روشن
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر این است که روشنایی و زیبایی جان و دل ما از وجود و لطف سید نعمت الله ناشی می‌شود. اگر وجود او نبود، ما هرگز نمیتوانستیم چشمانمان را به روشنایی و زیبایی آشنا کنیم. در واقع، شاعر قدردانی خود را از تاثیر مثبت وجود سید بر زندگیاش ابراز می‌کند.